Mã số N2031: Giải pháp tối ưu số điểm điều khiển trong xạ trị IMRT ung thư vòm hầu trên hệ thống lập kế hoạch xạ trị Monaco

  - Chia sẻ:    

Ung thư vòm hầu là bệnh lý ung thư đầu cổ phổ biến; theo GLOBOCAN 2022, thế giới ghi nhận khoảng 120.434 ca mới và 73.482 ca tử vong. Xạ trị điều biến cường độ (IMRT) là phương pháp điều trị chính, nhưng giải phẫu vùng vòm hầu phức tạp, nhiều cơ quan nguy cơ nằm sát hoặc chồng lấp thể tích đích nên việc lập kế hoạch rất khó khăn. Trong lập kế hoạch IMRT, số điểm điều khiển (control point - CP) ảnh hưởng đồng thời đến chất lượng kế hoạch, thời gian phát tia và độ chính xác phát tia; tuy nhiên với phần mềm Monaco hiện còn ít nghiên cứu xác định số CP phù hợp, khiến việc lựa chọn thông số này phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân.

Số điểm điều khiển (CP) là một thông số quan trọng, thường được đặt theo thói quen và kinh nghiệm trong lập kế hoạch IMRT động trên Monaco. Đề tài là nghiên cứu đầu tiên khảo sát có hệ thống ảnh hưởng của số CP trên phần mềm này cho ung thư vòm hầu - bệnh có thể tích đích lớn, nhiều mức liều (70/63/56 Gy) và nhiều cơ quan nguy cơ sát nhau.

Tính sáng tạo nằm ở cách tiếp cận đa chiều: cùng một bộ dữ liệu 22 bệnh nhân được lập lại 4 kế hoạch chỉ khác số CP, loại bỏ yếu tố nhiễu từ sự khác biệt giữa bệnh nhân; chất lượng kế hoạch được định lượng bằng chỉ số tổng hợp PQI; độ chính xác được xác nhận thực nghiệm bằng MatriXX với ba tiêu chí gamma. Nhờ đó, kết luận 20 CP/trường dựa trên sự cân bằng giữa chất lượng, hiệu quả và độ chính xác phát tia, không chỉ trên một chỉ số đơn lẻ.

Hiệu quả thực tế

Kết quả định lượng cho thấy nhóm CP20 đạt PQI thấp nhất (23,5%) so với CP10 (64,0%). Khi tăng CP từ 10 lên 25, số phân đoạn tăng từ 80,86 lên 215,91, MU/phân đoạn giảm từ 13,02 xuống 5,28 (kế hoạch phức tạp hơn), thời gian phát tia tăng từ 249,56 s lên 360,61 s và GPR 2%/2mm giảm từ 97,96% xuống 95,61%. Mức tăng CP vượt 20 không cải thiện đáng kể chất lượng kế hoạch nhưng làm giảm hiệu quả và độ chính xác phát tia. Mọi nhóm đều đạt GPR > 95%, bảo đảm an toàn kế hoạch.

Đối với cộng đồng, việc chuẩn hóa thông số giúp bệnh nhân ung thư vòm hầu được điều trị với kế hoạch chất lượng ổn định, thời gian nằm trên bàn điều trị hợp lý, giảm nguy cơ sai lệch do cử động. Đối với đơn vị, giúp tối ưu thời gian lập kế hoạch, kiểm định liều và sử dụng máy gia tốc.

 

 

Mức độ nhân rộng, lan tỏa

Giải pháp có thể áp dụng ngay tại Bệnh viện Ung Bướu TP. Hồ Chí Minh, có thể dễ dàng nhân rộng cho các cơ sở xạ trị trên địa bàn thành phố và các tỉnh thành đang sử dụng Monaco. Phương pháp nghiên cứu (so sánh nhiều nhóm kế hoạch bằng PQI kết hợp MatriXX) có thể được các đơn vị khác sử dụng lại để xác định thông số tối ưu cho hệ thống của mình, và mở rộng cho các vị trí ung thư đầu cổ khác, kỹ thuật VMAT, Tomotherapy hay phần mềm Eclipse, Pinnacle.

 

Hồ Hoàng Thân (Bệnh viện Ung Bướu)