Mã số N2075: Chế tạo mặt nạ dưỡng da từ vật liệu bacterial cellulose (BC) kết hợp với các hoạt chất thiên nhiên từ chiết xuất thực vật

  - Chia sẻ:    

Ngành công nghiệp mỹ phẩm hiện đại đang đứng trước bước ngoặt lớn về xu hướng "chuyển đổi xanh", khi người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến hiệu quả làm đẹp mà còn chú trọng đến tính an toàn sinh học và trách nhiệm sinh thái. Tuy nhiên, thị trường mặt nạ dưỡng da hiện nay vẫn chủ yếu xoay quanh các dạng phôi vải không dệt (non-woven), giấy nhân tạo hoặc màng hydrogel tổng hợp. Những vật liệu này vừa tồn tại nhược điểm lớn về khả năng giữ và nhả dưỡng chất, vừa tạo ra lượng rác thải khó phân hủy khổng lồ.

Vật liệu BC với cấu trúc là mạng lưới các sợi nano cellulose đan xen vào nhau được thu nhận từ quá trình lên men của vi khuẩn. So với các chất liệu phôi khác, phôi BC có khả năng hấp thụ một lượng lớn dưỡng chất và khóa chặt chúng trên da, ngăn ngừa sự mất nước qua da và cung cấp ngược lại các dưỡng chất, hoạt chất cho da một cách từ từ và liên tục. Ngoài ra, phôi bio cellulose có tính tương hợp sinh học cao, không gây kích ứng, phù hợp với mọi loại da, kể cả da nhạy cảm. Ngoài ra Bio-cellulose có khả năng phân hủy sinh học, thân thiện với môi trường. Trước đây, do quy trình sản xuất, xử lý phức tạp nên giá thành của loại phôi mặt nạ này trước đây vẫn còn chưa thật sự phù hợp với tài chính của đa số người tiêu dùng. Tuy nhiên, hiện nay cùng với xu hướng tiêu dùng bền vững, lựa chọn các sản phẩm thân thiện với môi trường và người tiêu dùng ngày càng ủng hộ các sản phẩm nội địa chất lượng và ưa chuộng các sản phẩm hữu cơ, thuần chay và không độc hại. Các sản phẩm mặt nạ BC với thành phần hoạt chất từ thiên nhiên hiện nay đang ngày càng được quan tâm và ưa chuộng.

Bên cạnh phôi mặt nạ, dưỡng chất trong mặt nạ là phần quan trọng nhất quyết định hiệu quả của mặt nạ đối với làn da. Vấn đề lớn nhất hiện nay trong ngành mỹ phẩm đó là các hợp chất hóa mỹ phẩm, sự phát triển bùng nổ của các sản phẩm chăm sóc sắc đẹp dẫn đến khó quản lý, kiểm soát chất lượng sản phẩm. Nhiều sản phẩm chứa hợp chất là các thành phần hóa học tổng hợp có thể làm rối loạn hàng rào bảo vệ tự nhiên của da, gây ra tình trạng mẩn đỏ, ngứa, nổi mụn, đặc biệt đối với làn da nhạy cảm, gây tổn thương vĩnh viễn cho làn da. Bên cạnh đó, việc sử dụng lâu dài các sản phẩm chứa nhiều hóa chất có thể dẫn đến tình trạng lão hóa sớm, làm tăng nguy cơ xuất hiện nếp nhăn và đốm nâu. Ngoài ra, một số thành phần hóa học còn gây hại cho môi trường, hệ sinh thái khi thải bỏ, gây ô nhiễm nguồn nước và đất. Hơn nữa, việc phụ thuộc vào các sản phẩm chứa hóa chất tổng hợp có thể khiến da trở nên yếu và nhạy cảm hơn, khó phục hồi khi ngừng sử dụng. Do đó, xu hướng sử dụng các sản phẩm với nguồn gốc từ thiên nhiên, thực vật đang là xu hướng hiện nay.

Xét về thị trường, hiện nay các dòng sản phẩm mỹ phẩm nói chung và mặt nạ dưỡng da nói riêng đa phần là sản phẩm nhập khẩu. Các doanh nghiệp mỹ phẩm Việt Nam chiếm chưa đến 10% thị phần. Điều này xuất phát từ quy mô sản xuất nhỏ và công nghệ chưa hiện đại của các doanh nghiệp trong nước cũng như tâm lý “chuộng hàng ngoại” của người tiêu dùng trước kia. Các sản phẩm nhập khẩu (hơn 93%) trong ngành mỹ phẩm tại Việt Nam chủ yếu đến từ Hàn Quốc, Châu Âu, Nhật Bản, Thái Lan và Mỹ. Sự phụ thuộc này khiến thị trường dễ bị ảnh hưởng bởi biến động giá cả và nguồn cung từ nước ngoài. Sự hiện diện mạnh mẽ của các thương hiệu quốc tế tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với các doanh nghiệp nội địa, đòi hỏi họ phải liên tục đổi mới và cải tiến chất lượng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng. Việc phát triển các sản phẩm công nghệ trong nước cũng sẽ góp phần nội địa hóa sản phẩm trong ngành mỹ phẩm hiện nay

Mặt nạ dưỡng da từ vật liệu bacterial cellulose (BC) kết hợp với các hoạt chất thiên nhiên từ chiết xuất thực vật

Từ thực tiễn đó, giải pháp “Chế tạo mặt nạ dưỡng da từ vật liệu bacterial cellulose (BC) kết hợp với các hoạt chất thiên nhiên từ chiết xuất thực vật” ra đời  tạo nên bước đột phá công nghệ thông qua việc kết hợp các kỹ thuật tiên tiến:

  • Làm chủ công nghệ chế tạo vật liệu sinh học -vật liệu tiên tiến (Bacterial Cellulose - BC): BC được tổng hợp từ quá trình lên men sinh học tĩnh của vi khuẩn trên môi trường dinh dưỡng nguồn gốc tự nhiên (nước dừa). Mạng lưới sợi nano cellulose với đường kính siêu nhỏ tạo ra độ bám dính ôm khít hoàn hảo từng đường nét khuôn mặt, ngăn chặn hiện tượng bay hơi nước ngược và tạo áp lực mao dẫn giúp đẩy dưỡng chất thấm sâu gấp nhiều lần so với phôi dệt thông thường. 

  • Kỹ thuật tinh sạch và xử lý vô trùng đạt chuẩn: Chúng tôi thiết lập quy trình xử lý hóa - nhiệt nghiêm ngặt: tẩy trắng vật liệu bằng kiềm loãng, tẩy trắng quang học bằng dung dịch oxy hóa nhẹ, ổn định trương nở màng trong dung dịch đẳng trương sinh lý 0,85-0,9% và nước DI. Quy trình này triệt tiêu hoàn toàn độc tính và mùi lên men, mang lại phôi màng tinh khiết, vô trùng và có độ bền cơ lý vượt trội. 

  • Chiết xuất xanh bằng công nghệ với sự hỗ trợ của sóng siêu âm (UAE): Nhóm tác giả khai thác tối đa nguồn dược liệu tự nhiên (lá neem, lô hội, cam thảo, tảo biển…) phong phú trong nước bằng hệ thống siêu âm công suất cao. Nhờ hiệu ứng tạo bọt khí xâm thực, màng tế bào thực vật bị phá vỡ nhanh chóng ở nhiệt độ thấp, giải phóng trọn vẹn các polyphenol, peptide và chất chống oxy hóa tự nhiên mà không làm biến tính hoạt chất hoặc tồn dư dung môi hữu cơ độc hại. 

  • Thành phần hoạt chất được chế tạo với hệ nhũ nano, giúp bao bọc các hoạt chất làm tăng độ ổn định sinh học, phân tán đồng nhất mà không làm bít tắc lỗ chân lông hay phụ thuộc chất ổn định độc hại.

    Hình ảnh vật liệu BC sau nuôi cấy (a) và phân tích FE-SEM vật liệu BC (b)

    Hiệu quả thực tế và giá trị giải quyết vấn đề kính tế - xã hội – môi trường

Giải pháp không chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm mà đã được chuẩn hóa quy trình sản xuất cGMP tại Công ty CP 3C Pharma và được Sở Y tế cấp Phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm số 23/6/20/CBMP-LA lưu hành toàn quốc. Giải pháp đã tạo được doanh thu cho đơn vị, nộp ngân sách thực tế từ các dòng mặt nạ BC và tạo tiền đề phát triển các dòng sản phẩm liên kết giá trị cao. Doanh số sản phẩm thử nghiệm trong giai đoạn đầu và thương mại hóa ban đầu hơn 114 triệu (hơn 34 triệu đồng trong năm 2025-2026) đồng được minh chứng thông qua các hợp đồng, đơn đặt hàng nghiên cứu phát triển và cung cấp sản phẩm mẫu, hóa đơn giá trị gia tăng.

Vật liệu BC là cellulosa nguyên sinh tinh khiết lên men từ vi khuẩn, có khả năng phân hủy sinh học hoàn toàn 100% trong môi trường tự nhiên chỉ sau vài tuần, không sinh hạt vi nhựa hay hóa chất độc hại. Đây là lời giải trực tiếp cho bài toán rác thải tiêu dùng một lần tại các đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh. So với các chất liệu khác làm phôi mặt nạ phổ biến hiện nay như giấy, vải không dệt… vật liệu bacterial cellulose (BC) làm phôi mặt nạ trong sản phẩm sẽ cải thiện các đặc tính thấm, hút dưỡng chất, không gây kích ứng cho da và cung cấp dưỡng chất cho da một cách từ từ và liên tục. Ngoài ra, với nguồn gốc sinh học, vật liệu này dễ dàng tự phân hủy nên góp phần bảo vệ môi trường, hệ sinh thái.

Bằng việc thay thế paraben, hương liệu nhân tạo và hóa chất tổng hợp bằng hệ dưỡng chất thiên nhiên và hoạt chất nano sinh học, sản phẩm mang lại khả năng chống oxy hóa, kháng khuẩn và phục hồi da nhạy cảm một cách êm dịu, loại bỏ nguy cơ viêm da tiếp xúc. Sản phẩm mặt nạ dưỡng da với thành phần công thức chủ yếu từ các hoạt chất thiên nhiên từ chiết xuất thực vật (chiết xuất lá neem, lô hội, cảm thảo, tảo biến, dầu cám gạo…) kết hợp cùng hoạt chất nano (nano collagen), đây là xu hướng phát triển hiện nay trong ngành mỹ phẩm với các sản phẩm thuần chay, sản phẩm có thành phần hoạt chất với nguồn gốc từ tự nhiên góp phần hạn chế việc sử dụng các hóa chất tổng hợp gây nguy hiểm tiềm tàng đến sức khỏe, làn da người sử dụng. Các chiết xuất thực vật với khả năng kháng oxy hóa mạnh, hoạt tính kháng khuẩn cao, làm sáng da, cùng với nano collagen hỗ trợ tái tạo làn da, bù đắp lượng collagen mất đi… Sản phẩm cũng góp phần hạn chế các rác thải tổng hợp trong ngành mỹ phẩm hiện tại, bảo vệ môi trường và thúc đẩy xu hướng chuyển đổi xanh hiện nay mà Đảng, Nhà nước hướng đến. Ngoài ra, việc kết hợp với doanh nghiệp trong nước để thương mại hóa góp phần gia tăng tỷ lệ nội địa hóa các sản phẩm trong ngành mỹ phẩm, giúp các doanh nghiệp trong nước chủ động hơn về nguồn cung các sản phẩm công nghệ và người tiêu dùng được hưởng thụ các sản phẩm chất lượng cao trong nước.

Mức độ lan tỏa, nhân rộng và giá trị đối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo TP. HCM

Nền tảng từ các đề tài cơ sở và thành phố: Giải pháp là kết tinh và kế thừa trực tiếp từ Dự án Khoa học và Công nghệ thí điểm thương mại hóa sản phẩm công nghệ cao tại Khu Công nghệ cao TP.HCM (Kinh phí hơn 6,75 tỷ đồng theo Quyết định số 48/2016/QĐ-UBND của UBND TP.HCM) cùng chuỗi các đề tài nghiên cứu cơ sở đã nghiệm thu giai đoạn 2020–2025 của Trung tâTiềm năng thị trường rộng mở: Thị trường mỹ phẩm chăm sóc da Việt Nam dự báo đạt gần 2 tỷ USD với tốc độ tăng trưởng trên 11,7%/năm. Giải pháp có đầy đủ tiềm lực để mở rộng ra các phân khúc sản phẩm chăm sóc y tế, phục hồi da chuyên sâu tại các bệnh viện da liễu, spa trên toàn quốc và hướng đến xuất khẩu. 

Nguyễn Hữu Tuyển