Mã số N2084: Quy trình thu nhận cao chiết giàu dẫn xuất catechin từ vỏ lụa hạt điều và sản phẩm kem bôi da từ cao chiết
Thành phố Hồ Chí Minh là một trung tâm lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, sản xuất và tiêu dùng, đồng thời có nhu cầu phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao trên nền tảng công nghệ sinh học. Trong lĩnh vực mỹ phẩm và chăm sóc da, việc nghiên cứu, phát triển nguồn nguyên liệu có hoạt tính sinh học từ thực vật, được kiểm soát chất lượng và có cơ sở khoa học về tính an toàn, hiệu quả là một hướng đi có tiềm năng đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Tuy nhiên, quá trình phát triển nguyên liệu sinh học và sản phẩm ứng dụng trong nước còn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là khả năng khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên thực vật, chuẩn hóa quy trình công nghệ, kiểm soát chất lượng và chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm có giá trị thương mại. Trong khi đó, nhiều phụ phẩm từ hoạt động sản xuất, chế biến nông nghiệp vẫn chủ yếu được sử dụng cho các mục đích có giá trị kinh tế thấp, chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học.
Vỏ lụa hạt điều là phụ phẩm phát sinh trong quá trình chế biến hạt điều, đặc biệt tại các vùng có ngành công nghiệp chế biến điều phát triển như khu vực Bình Phước trước đây, nay thuộc tỉnh Đồng Nai. Nguồn phụ phẩm này chứa nhiều hợp chất polyphenol, trong đó có các dẫn xuất catechin có hoạt tính chống oxy hóa, kháng vi sinh vật và tiềm năng ứng dụng trong chăm sóc da. Việc nghiên cứu thu hồi các hợp chất có giá trị từ vỏ lụa hạt điều không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên nông nghiệp mà còn tạo cơ hội phát triển nguồn nguyên liệu sinh học trong nước.
Từ thực tiễn đó, Trung tâm Công nghệ Sinh học Thành phố Hồ Chí Minh đã nghiên cứu và phát triển giải pháp “Quy trình thu nhận cao chiết giàu dẫn xuất catechin từ vỏ lụa hạt điều và sản phẩm kem bôi da từ cao chiết”, nhằm kết nối hoạt động nghiên cứu khoa học với nhu cầu phát triển nguyên liệu và sản phẩm của doanh nghiệp.
Giải pháp hướng đến giải quyết đồng thời hai vấn đề: khai thác nguồn phụ phẩm nông nghiệp có giá trị sử dụng thấp để tạo nguyên liệu sinh học có giá trị gia tăng; đồng thời phát triển công nghệ và sản phẩm ứng dụng có cơ sở khoa học, góp phần thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển kinh tế tuần hoàn.
Giải pháp được phát triển theo chuỗi công nghệ tích hợp, bao gồm xử lý nguyên liệu, chiết xuất hoạt chất, thu hồi và ổn định cao chiết, kiểm soát chất lượng, đánh giá hoạt tính sinh học và phát triển sản phẩm ứng dụng.
Quy trình thu nhận cao chiết giàu dẫn xuất catechin
Vỏ lụa hạt điều được sơ chế, loại bỏ tạp chất, sấy khô ở 60°C và nghiền nhỏ đến kích thước dưới 1 mm. Nguyên liệu đầu vào được kiểm soát các chỉ tiêu về độ ẩm, vi sinh vật, kim loại nặng và độc tố nấm.
Quá trình chiết xuất sử dụng dung môi ethanol 99,6% với tỷ lệ nguyên liệu/dung môi 1:16 (w/v), nhiệt độ 59°C trong 20 giờ, thực hiện ba chu kỳ chiết. Dịch chiết được thu hồi, cô quay chân không để loại bỏ dung môi, sau đó xử lý đông lạnh sâu và sấy đông khô để tạo sản phẩm dạng bột.
Quy trình đã được triển khai ở quy mô thử nghiệm khoảng 500 g cao chiết/mẻ, với hiệu suất thu hồi đạt 40 – 42%, hàm lượng polyphenol tổng trên 400 mg GAE/g cao chiết và hàm lượng (+)-catechin từ 150 – 160 mg/g cao chiết.

Một số hình ảnh kết quả của giải pháp
Đánh giá hoạt tính sinh học
Cao chiết đã được nghiên cứu về hoạt tính chống oxy hóa, kháng vi sinh vật, ức chế sự hình thành nitric oxide (NO), hỗ trợ quá trình khép kín vết xước trên mô hình nguyên bào sợi và ức chế enzyme elastase.
Kết quả thử nghiệm cho thấy cao chiết có khả năng bắt gốc tự do DPPH và ABTS với giá trị IC50 lần lượt là 12,04 µg/mL và 8,92 µg/mL, gần tương đương với đối chứng vitamin C trong điều kiện khảo sát.
Trên mô hình tế bào đại thực bào RAW264.7, cao chiết thể hiện khả năng ức chế sự hình thành NO với IC50 = 65,88 ± 4,52 µg/mL. Trên mô hình tạo vết xước tế bào L929, mức độ khép kín vết xước đạt trên 99% sau 48 giờ tại nồng độ 75 µg/mL. Cao chiết đồng thời thể hiện khả năng ức chế enzyme elastase trong khoảng 36,08 – 82,89% ở các nồng độ thử nghiệm.
Những kết quả này tạo cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu phát triển sản phẩm chăm sóc da từ cao chiết vỏ lụa hạt điều.
Phát triển sản phẩm ứng dụng
Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, nhóm thực hiện đã phát triển sản phẩm kem bôi da chứa 5% (w/w) cao chiết vỏ lụa hạt điều, kết hợp các thành phần nền mỹ phẩm nhằm tạo sản phẩm có cấu trúc đồng nhất.
Sản phẩm đã được xây dựng Tiêu chuẩn cơ sở TCCS 01:2025/TTCNSH, bao gồm các chỉ tiêu chất lượng, thành phần hoạt chất và yêu cầu an toàn. Kết quả theo dõi cho thấy sản phẩm không xuất hiện hiện tượng tách lớp trong thời gian ba tháng bảo quản ở nhiệt độ phòng.
Thử nghiệm trên mô hình động vật ghi nhận sản phẩm có khả năng hỗ trợ quá trình khép kín vết thương và phục hồi mô da, với hiệu quả thể hiện rõ từ ngày thứ 7. Các kết quả này là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện sản phẩm và đánh giá khả năng ứng dụng thực tế.
Tính mới và tính sáng tạo
Thứ nhất, đổi mới trong khai thác phụ phẩm nông nghiệp theo hướng tạo nguyên liệu sinh học có giá trị gia tăng: Giải pháp khai thác vỏ lụa hạt điều, một nguồn phụ phẩm có giá trị sử dụng thấp, để thu hồi các hợp chất polyphenol và dẫn xuất catechin phục vụ phát triển sản phẩm. Cách tiếp cận này góp phần đa dạng hóa nguồn nguyên liệu sinh học có nguồn gốc thực vật trong nước, đồng thời phù hợp với định hướng kinh tế tuần hoàn.
Thứ hai, tích hợp và chuẩn hóa quy trình công nghệ chiết xuất: Điểm sáng tạo của giải pháp nằm ở việc nghiên cứu, lựa chọn và kết hợp các công đoạn xử lý nguyên liệu, chiết xuất ethanol, cô chân không và đông khô thành quy trình công nghệ đồng bộ, với các thông số vận hành được xác lập. Quy trình tạo ra cao chiết dạng bột có hàm lượng hoạt chất xác định, thuận lợi cho kiểm soát chất lượng và phát triển sản phẩm ứng dụng. Đây là cơ sở để tiếp tục đánh giá khả năng tái lập và mở rộng quy mô công nghệ.
Thứ ba, phát triển chuỗi giá trị từ nghiên cứu nguyên liệu đến sản phẩm ứng dụng: Giải pháp không chỉ dừng ở thu hồi cao chiết và đánh giá hoạt tính sinh học mà còn phát triển sản phẩm kem bôi da chứa 5% cao chiết, xây dựng tiêu chuẩn cơ sở và thực hiện các thử nghiệm đánh giá chất lượng, độ ổn định và hiệu quả trên mô hình thực nghiệm. Cách tiếp cận này kết nối các giai đoạn nghiên cứu công nghệ, chuẩn hóa nguyên liệu và phát triển sản phẩm, góp phần rút ngắn khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu và nhu cầu ứng dụng.
Thứ tư, đổi mới trong mô hình kết nối nghiên cứu khoa học với doanh nghiệp: Một điểm nổi bật của giải pháp là việc chuyển kết quả nghiên cứu thành hoạt động hợp tác phát triển sản phẩm và cung ứng nguyên liệu cho doanh nghiệp.
Trung tâm Công nghệ Sinh học Thành phố Hồ Chí Minh đã ký hợp đồng hợp tác với Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại và Dịch vụ Happy World trong năm 2026. Đồng thời, Trung tâm đã thực hiện giao dịch thương mại cung cấp nguyên liệu chiết xuất vỏ lụa hạt điều cho Công ty TNHH Hóa Mỹ phẩm BINOSS tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Các kết quả này cho thấy giải pháp đã bước đầu tiếp cận nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, tạo nền tảng để tiếp tục phát triển hoạt động ứng dụng, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Kết quả Thử nghiệm in-vivo trên mô hình động vật của giải pháp
Hiệu quả khoa học và công nghệ:
* Quy trình đã được chuẩn hóa ở quy mô 500 g cao chiết/mẻ với các chỉ số định lượng vượt trội:
- Hiệu suất thu hồi cao: Đạt 40 – 42%.
- Hàm lượng hoạt chất:
- Hàm lượng polyphenol tổng số: > 400 mg GAE/g cao chiết.
- Hàm lượng (+)-catechin: 150 – 160 mg/g cao chiết.
* Hoạt tính sinh học được kiểm chứng qua các mô hình thực nghiệm chuẩn hóa:
Kháng oxy hóa vượt trội: Khả năng bắt gốc tự do DPPH đạt IC50 = 12,04 µg/mL (tương đương Vitamin C: IC50 = 11,52 µg/mL); bắt gốc tự do ABTS đạt IC50 = 8,92 µg/mL (tương đương Vitamin C: IC50 = 8,74 µg/mL). Hoạt tính duy trì bền bỉ suốt 48 giờ phản ứng.
Phổ kháng vi sinh vật rộng: Ức chế mạnh vi khuẩn Gram (+) (Staphylococcus aureus), vi nấm (Candida albicans) và vi khuẩn Gram (-) (Pseudomonas aeruginosa).
Kháng viêm mạnh mẽ: Ức chế sản sinh NO trên tế bào đại thực bào RAW264.7 với IC50 = 65,88 µg/mL. Tại nồng độ 75 - 125 µg/mL, mức ức chế NO đạt từ 54% đến 70%, hiệu quả vượt trội hơn thuốc đối chứng dương Dexamethasone.
Kích thích tái tạo mô da: Trong thử nghiệm vết xước in vitro trên nguyên bào sợi L929, cao chiết ở nồng độ 75 µg/mL đạt tỷ lệ tăng sinh tế bào > 99% sau 48 giờ, tương đương với hoạt chất tinh khiết EGCG50 (99,99%).
Chống lão hóa: Ức chế enzyme elastase đạt 36,08 – 82,89%, giúp duy trì cấu trúc elastin và độ đàn hồi của da.
* Kiểm chứng thực nghiệm trên sản phẩm kem bôi da và xác nhận khoa học:
Tiêu chuẩn cơ sở (TCCS 01:2025/TTCNSH): Sản phẩm kem bôi da chứa 5% cao chiết đã được ban hành TCCS chính thức. Kiểm nghiệm đạt chuẩn ISO/ACM về độ an toàn vi sinh, kim loại nặng cực thấp (Hg ≤ 0,06; Pb ≤ 0,01; As ≤ 0,03; Cd ≤ 0,01 mg/kg) và hoàn toàn không gây kích ứng da theo chuẩn OECD 404.
Thực nghiệm in vivo trên mô hình chuột: Sản phẩm thể hiện khả năng làm lành vết thương hở và tái tạo mô biểu bì rõ rệt sau 7–14 ngày, tương đương với thuốc đối chứng thương mại trên thị trường và không có bất kỳ tác dụng phụ nào.
Hiệu quả hợp tác doanh nghiệp và thương mại hóa kết quả nghiên cứu
Trung tâm Công nghệ Sinh học Thành phố Hồ Chí Minh đã ký Hợp đồng số 05/HĐ-CNSH với Công ty Cổ phần Đầu tư Thương mại và Dịch vụ Happy World, thời hạn 5 năm. Theo nội dung hợp tác được ghi nhận trong hồ sơ giải pháp, hai bên hướng đến hoạt động chuyển giao công nghệ, phát triển sản phẩm và tổ chức sản xuất, phân phối sản phẩm từ cao chiết vỏ lụa hạt điều. Hợp đồng tạo cơ sở triển khai hoạt động hợp tác giữa tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy ứng dụng kết quả khoa học và công nghệ vào thực tiễn.

Sản phẩm mỹ phẩm từ chiết xuất vỏ lụa hạt điều (Hình ảnh công ty đối tác cung cấp)
Trung tâm Công nghệ Sinh học Thành phố Hồ Chí Minh cung ứng nguyên liệu chiết xuất cho Công ty TNHH Hóa Mỹ phẩm BINOSS theo hợp đồng số 18/HĐ-CNSH ngày 12 tháng 05 năm 2026 với giá trị hợp đồng là 107.597.916 đồng.
Đây là kết quả thương mại có số liệu cụ thể, cho thấy nguyên liệu được phát triển từ kết quả nghiên cứu đã bước đầu tiếp cận thị trường doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Kết quả này có ý nghĩa quan trọng vì chứng minh khả năng chuyển hóa phụ phẩm nông nghiệp thành nguyên liệu có giá trị kinh tế, đồng thời tạo cơ sở để tiếp tục mở rộng hoạt động cung ứng nguyên liệu cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực hóa mỹ phẩm.
Việc triển khai đồng thời hai hướng hợp tác với hai công ty Happy World và BINOSS cho thấy giải pháp có tiềm năng phát triển theo mô hình kết hợp giữa cung ứng nguyên liệu sinh học và hợp tác phát triển sản phẩm ứng dụng.
Hiệu quả kinh tế
Giải pháp góp phần tạo ra giá trị gia tăng từ nguồn phụ phẩm vỏ lụa hạt điều thông qua hoạt động thu hồi hợp chất có hoạt tính sinh học và phát triển nguyên liệu chiết xuất. Giao dịch cung ứng 100 kg nguyên liệu cho công ty BINOSS với tổng giá trị thanh toán ghi trên hóa đơn hơn 107 triệu đồng là minh chứng ban đầu về giá trị thương mại của nguyên liệu được phát triển từ kết quả nghiên cứu. Đối với doanh nghiệp, giải pháp mở ra cơ hội tiếp cận nguồn nguyên liệu sinh học có nguồn gốc thực vật trong nước, được nghiên cứu về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học, phục vụ hoạt động phát triển sản phẩm.
Hiệu quả môi trường
Việc sử dụng vỏ lụa hạt điều làm nguyên liệu chiết xuất góp phần mở rộng hướng khai thác phụ phẩm nông nghiệp thay vì chỉ sử dụng cho các mục đích có giá trị thấp. Khi được triển khai ở quy mô lớn, giải pháp có tiềm năng nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm lượng phụ phẩm chưa được khai thác hiệu quả và thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn.
Giá trị cộng đồng và tác động đối với Thành phố Hồ Chí Minh
Giải pháp góp phần thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng nguyên liệu sinh học có nguồn gốc thực vật, hướng đến phục vụ nhu cầu của doanh nghiệp và người tiêu dùng trong lĩnh vực chăm sóc da. Đặc biệt, kết quả hợp tác với công ty Happy World và giao dịch thương mại với công ty BINOSS cho thấy vai trò của Trung tâm Công nghệ Sinh học Thành phố Hồ Chí Minh trong việc kết nối nghiên cứu khoa học với doanh nghiệp, tạo ra giá trị ứng dụng từ kết quả nghiên cứu. Giải pháp đồng thời góp phần phát triển mô hình liên kết giữa đơn vị cung cấp phụ phẩm, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp sản xuất, phù hợp với định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế tuần hoàn.
Giải pháp có tiềm năng duy trì và nhân rộng dựa trên nguồn phụ phẩm từ ngành chế biến hạt điều, quy trình công nghệ đã được nghiên cứu, sản phẩm ứng dụng đã phát triển và các kết quả hợp tác với doanh nghiệp.
Về nguồn nguyên liệu: Vỏ lụa hạt điều phát sinh thường xuyên trong hoạt động chế biến hạt điều, tạo cơ sở để phát triển chuỗi cung ứng nguyên liệu cho hoạt động chiết xuất. Việc duy trì nguồn cung ở quy mô lớn cần gắn với liên kết doanh nghiệp chế biến và kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào.
Về công nghệ: Quy trình sử dụng các công đoạn chiết dung môi, cô chân không và đông khô, tạo nền tảng để tiếp tục nghiên cứu mở rộng quy mô. Quá trình nhân rộng cần được đánh giá thêm về hiệu suất thu hồi, mức tiêu hao dung môi, năng lượng, chi phí vận hành và tính ổn định chất lượng giữa các mẻ sản xuất.
Về sản phẩm: Cao chiết có thể tiếp tục được nghiên cứu ứng dụng trong các sản phẩm chăm sóc da khác như gel, serum và các dạng mỹ phẩm phù hợp, trên cơ sở đánh giá chất lượng, độ ổn định, tính tương thích công thức và an toàn của từng sản phẩm.
Về hợp tác doanh nghiệp: Hợp đồng hợp tác với Happy World và giao dịch cung ứng nguyên liệu cho công ty BINOSS là cơ sở thực tiễn để tiếp tục mở rộng mạng lưới doanh nghiệp ứng dụng công nghệ và sử dụng nguyên liệu chiết xuất.
Về phạm vi lan tỏa: Mô hình khai thác phụ phẩm để phát triển nguyên liệu sinh học có thể được nghiên cứu áp dụng cho các nguồn phụ phẩm nông nghiệp khác có chứa hợp chất hoạt tính, góp phần mở rộng hướng nghiên cứu và ứng dụng công nghệ sinh học theo định hướng kinh tế tuần hoàn.
Nguyễn Thị Dung và nhóm tác giả