Mã số N2094: Chuyển đổi số lĩnh vực tạp hóa truyền thống

  - Chia sẻ:    

Các cửa hàng tạp hóa truyền thống giữ vai trò quan trọng trong cung ứng hàng thiết yếu nhưng thường vận hành với nguồn lực hạn chế. Việc ghi chép đơn hàng, theo dõi tồn kho và quản lý công nợ thủ công có thể khiến chủ cửa hàng khó kiểm soát hàng hóa, hạn sử dụng, chi phí và kết quả kinh doanh. Thêm vào đó, sự phân tán giữa nhà cung cấp, đơn vị vận chuyển và điểm bán làm tăng thời gian phối hợp và hạn chế khả năng phục vụ khách hàng qua kênh trực tuyến.

Trong bối cảnh thương mại điện tử và thanh toán số ngày càng phổ biến, nhiều hộ kinh doanh nhỏ chưa có điều kiện đầu tư hệ thống công nghệ phức tạp hoặc cải tạo toàn bộ cửa hàng theo tiêu chuẩn chuỗi bán lẻ hiện đại. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là một mô hình chuyển đổi vừa bảo tồn lợi thế địa điểm, sự gần gũi của tiệm tạp hóa truyền thống, vừa từng bước nâng cao năng lực quản trị, minh bạch dữ liệu và kết nối chuỗi cung ứng.

Dự án Tạp Hóa Sài Gòn hướng đến xây dựng một hệ sinh thái bán lẻ kết nối công nghệ, nhà cung cấp, kho vận, đơn vị giao nhận và các điểm bán truyền thống. Mục tiêu không chỉ là phát triển thêm một kênh bán hàng trực tuyến, mà còn tạo phương thức chuyển đổi số có thể tiếp cận được với tiệm tạp hóa, hộ kinh doanh nhỏ và các cộng đồng dân cư.

Tính mới và tính sáng tạo

Điểm mới trong cách tiếp cận của Tạp Hóa Sài Gòn là chuyển đổi số dựa trên hạ tầng bán lẻ đã hiện diện trong cộng đồng, thay vì chỉ phát triển các cửa hàng mới đòi hỏi vốn đầu tư lớn. Mô hình định hướng kết hợp trực tuyến và trực tiếp (Online-Merge-Offline – OMO), qua đó kết nối hoạt động mua bán tại cửa hàng với nền tảng số, nguồn hàng và các dịch vụ phân phối.

Thứ nhất, giải pháp hướng đến chuẩn hóa thông tin sản phẩm, giá bán và quy trình xử lý đơn hàng. Cấu trúc dữ liệu thống nhất tạo tiền đề để chủ cửa hàng theo dõi hoạt động kinh doanh, hỗ trợ đối soát giao dịch, quản lý tồn kho và thực hiện các yêu cầu về kế toán, tài chính và thuế. Đối với người tiêu dùng, việc công khai thông tin sản phẩm, giá bán cũng góp phần tăng tính minh bạch trong mua sắm.

Thứ hai, dự án phát triển mô hình kết nối nhiều thành phần của chuỗi cung ứng: nhà cung cấp, kho hàng, vận chuyển, nền tảng thương mại điện tử, cửa hàng và khách hàng cuối. Cách tổ chức này tạo cơ sở để tối ưu quy trình đặt hàng và phân phối, hạn chế sự rời rạc trong quản lý nguồn hàng của từng điểm bán.

Thứ ba, trên lộ trình công nghệ, dự án định hướng tích hợp hệ thống quản lý bán hàng phù hợp với thiết bị phổ thông, thanh toán không dùng tiền mặt, công cụ theo dõi tồn kho và tự động hóa các tác vụ lặp lại. Các ứng dụng trí tuệ nhân tạo như dự báo nhu cầu theo khu vực, đề xuất bổ sung hàng và hỗ trợ điều phối vận chuyển được xác định là hướng phát triển tiếp theo; không được đồng nhất với các chức năng đã hoàn tất triển khai.

Thứ tư, dự án nghiên cứu khả năng chuyển đổi một số cửa hàng hiện hữu thành điểm hỗ trợ giao nhận và hoàn tất đơn hàng tại khu dân cư. Nhờ tận dụng vị trí gần khách hàng, mô hình có tiềm năng gia tăng sự thuận tiện và giảm các khâu trung chuyển không cần thiết. Giá trị sáng tạo nằm ở sự tích hợp công nghệ, vận hành và các mối quan hệ thương mại sẵn có vào một mô hình có khả năng điều chỉnh cho các hộ kinh doanh quy mô nhỏ.

Kết quả triển khai và hiệu quả thực tế

Tạp Hóa Sài Gòn đã triển khai nền tảng trực tuyến tại địa chỉ www.taphoasg.vn. Nền tảng công khai thông tin, giá bán và danh mục nhiều nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu như thực phẩm, rau củ quả, đồ uống, sản phẩm chăm sóc cá nhân và hàng gia dụng. Đây là kết quả triển khai có thể kiểm tra trực tiếp, đồng thời là cơ sở ban đầu để tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm, phát triển kênh tiếp nhận nhu cầu và kết nối hoạt động phân phối.

Đến nay, Tạp Hóa Sài Gòn đã thiết lập hợp tác với SANTA/Santa Market, Viettel Post, Swift Hub và BHG trong các lĩnh vực thương mại điện tử, vận chuyển, xử lý đơn hàng và kho hàng. Hồ sơ cũng ghi nhận các nhóm khách hàng gồm TRANE, Buymed, khách hàng qua các sàn thương mại điện tử, cửa hàng bán lẻ và cư dân chung cư. Phạm vi, thời gian và kết quả của những quan hệ này cần được thể hiện bằng hợp đồng, chứng từ hoặc văn bản xác nhận khi nộp minh chứng.

Về giá trị cộng đồng, giải pháp hướng đến giúp hộ kinh doanh nhỏ tiếp cận công cụ quản lý số, giảm phụ thuộc vào ghi chép thủ công và cải thiện khả năng kiểm soát thông tin hàng hóa. Người tiêu dùng có thêm kênh tiếp cận hàng thiết yếu và tham khảo giá bán. Nếu hệ thống kết nối cung ứng và theo dõi tồn kho được triển khai đồng bộ, dự án có khả năng hỗ trợ hạn chế hàng tồn kéo dài, hàng hư hỏng, lãng phí nguồn lực và những chuyến vận chuyển không cần thiết.

Các tác động nêu trên là định hướng lợi ích của mô hình, cần được lượng hóa qua thực nghiệm. Nhóm dự án xác định những chỉ tiêu đánh giá gồm số điểm bán tham gia, số đơn hàng hoàn thành, thời gian xử lý đơn, vòng quay tồn kho, tỷ lệ hàng hư hỏng hoặc hết hạn, chi phí vận hành, mức độ hài lòng của khách hàng và hiệu quả sử dụng nguồn lực vận chuyển. Báo cáo đối chiếu trước và sau khi áp dụng tại điểm bán cùng xác nhận của đơn vị sử dụng sẽ là căn cứ để đánh giá tác động thực tế.

Khả năng nhân rộng và lan tỏa

Mô hình có lợi thế tiềm năng về khả năng nhân rộng do hướng đến tận dụng điểm bán và hạ tầng thương mại đã tồn tại, không đòi hỏi mỗi địa bàn phải xây dựng mới toàn bộ mạng lưới cửa hàng. Các thành phần như danh mục dữ liệu, quy trình tiếp nhận và xử lý đơn hàng, hướng dẫn vận hành, kết nối nguồn cung và hỗ trợ kỹ thuật có thể được chuẩn hóa thành từng mô-đun, phù hợp với quy mô và năng lực đầu tư của hộ kinh doanh.

Trong giai đoạn hiện tại, nhóm dự án duy trì hoạt động trực tuyến và quan hệ khách hàng để chuẩn bị triển khai mạnh hơn từ năm 2027. Sau khi hoàn thiện và đánh giá hiệu quả điểm bán mẫu tại TP.HCM, dự án dự kiến nghiên cứu phương án hợp tác hoặc nhượng quyền tại Đà Nẵng, Hà Nội và những địa phương có điều kiện phù hợp. Đây là kế hoạch phát triển, chưa phải kết quả nhân rộng đã hoàn thành.

Tại khu vực đô thị đông dân cư, giải pháp có thể ưu tiên mua sắm đa kênh, xử lý đơn hàng nhanh và dịch vụ giao nhận. Ở địa bàn có mật độ thấp hơn, trọng tâm có thể chuyển sang chuẩn hóa quản lý cửa hàng, kết nối nguồn hàng và nâng cao hiệu quả phân phối. Việc thiết kế mô hình có khả năng điều chỉnh theo địa bàn giúp mở rộng nhóm thụ hưởng, nhất là các tiểu thương chưa có điều kiện tiếp cận hệ thống quản trị bán lẻ hiện đại.

Tạp Hóa Sài Gòn hướng đến chứng minh rằng chuyển đổi số có thể bắt đầu từ chính các hoạt động kinh doanh gần gũi với đời sống người dân. Bằng việc nâng cao khả năng tiếp cận công nghệ và chuẩn hóa kết nối giữa những chủ thể trong chuỗi cung ứng, mô hình kỳ vọng cải thiện hiệu quả phân phối hàng thiết yếu và tạo điều kiện để các hộ kinh doanh nhỏ tham gia nền kinh tế số.

Giá trị lâu dài của giải pháp nằm ở khả năng hình thành một phương thức chuyển đổi có thể tiếp tục đo lường, hoàn thiện và nhân rộng. Từ kết quả vận hành thực tế, nhóm dự án sẽ từng bước kiểm chứng lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường, làm cơ sở phát triển mô hình phù hợp với tiệm tạp hóa truyền thống tại TP.HCM và các địa phương khác.

Link website: www.taphoasg.vn

Trần Thế Huy