Mã số N2096: Hệ thống Kiosk tiếp dân thông minh cấp phường xã
Bộ phận một cửa cấp phường là nơi người dân tiếp xúc với chính quyền thường xuyên nhất. Sau khi Thành phố vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phần lớn thủ tục hộ tịch, chứng thực, đất đai… dồn về Trung tâm Phục vụ hành chính công của phường. Lượng người tăng, nhưng trải nghiệm của người dân tại sảnh gần như vẫn như cũ.
Qua khảo sát thực tế tại các điểm tiếp dân, nhóm thực hiện nhận diện năm “điểm nghẽn” lặp đi lặp lại:
Không biết vào quầy nào. Tên quầy ghi theo lĩnh vực hành chính (“Hộ tịch – Chứng thực”, “Đất đai – Xây dựng”), trong khi người dân nói theo việc của mình (“làm giấy độc thân”, “sang tên sổ đỏ”). Người cao tuổi phải hỏi, lấy nhầm số, rồi xếp hàng lại.
Phải đến sớm để xếp hàng. Người dân không biết trước tình hình hàng chờ; ai đi làm hoặc ở xa đều mất một buổi.
Viết tay tờ khai. Họ tên, ngày sinh, số định danh, nơi thường trú… đã nằm sẵn trong chip của thẻ căn cước nhưng người dân vẫn phải chép lại, dễ sai, cán bộ phải trả hồ sơ cho sửa.
Không có kênh phản hồi ngay. Ý kiến về thái độ, thời gian chờ thường chỉ được ghi nhận qua hòm thư hoặc khảo sát định kỳ, không gắn với lượt phục vụ cụ thể.
Rủi ro dữ liệu cá nhân. Nhiều hệ thống lấy số thương mại lưu dữ liệu căn cước, ảnh khuôn mặt trên máy chủ đám mây của nhà cung cấp, phụ thuộc Internet và phí thuê bao – chưa tương xứng với yêu cầu của Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Từ thực tế đó, hệ thống Kiosk tiếp dân thông minh cấp phường xã ra đời giải quyết đồng thời cả năm điểm nghẽn trên. Hệ thống đã được triển khai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công 6 phường: Phước Thắng, Rạch Dừa, Xuân Hòa, Tam Thắng, Phú Thạnh, Hòa Bình.
TÍNH MỚI, TÍNH SÁNG TẠO
Ý tưởng cốt lõi: phục vụ trọn hành trình của người dân:
Thay vì chỉ là “máy cấp số”, hệ thống đi theo toàn bộ hành trình của một người dân khi đến phường, gồm bốn chạm: (1) Đến – lấy đúng số, đúng quầy; (2) Chuẩn bị – tờ khai được điền sẵn từ chip căn cước; (3) Được phục vụ – gọi số bằng loa và màn hình, chuyển quầy không phải lấy số lại; (4) Ra về – đánh giá mức độ hài lòng ngay tại lối ra. Người ở nhà có thêm một chạm thứ không: đặt số trước bằng điện thoại.
Về kỹ thuật, một máy kiosk (mini PC) đặt ở sảnh chạy toàn bộ hệ thống trong mạng nội bộ của phường. Màn hình sảnh, máy tính của cán bộ tại quầy và máy đánh giá chỉ cần trình duyệt web. Dữ liệu nằm trong cơ sở dữ liệu PostgreSQL đặt tại phường.
Điểm mới thứ nhất – Lấy số thông minh, không ai bị bỏ lại
Người dân chạm vào ô quầy trên màn hình cảm ứng rồi chọn một trong ba cách, cả ba đều vào chung một hàng chờ:
Quét mã QR trên thẻ căn cước hoặc trên ứng dụng VNeID;
Đặt thẻ căn cước lên đầu đọc chip NFC – dữ liệu đầy đủ hơn, kèm ảnh chân dung để xác thực khuôn mặt ở những quầy có yêu cầu;
Bấm “Lấy số trực tiếp”, không cần bất kỳ giấy tờ nào – người quên thẻ, thẻ hỏng hoặc máy quét trục trặc vẫn có số và không mất quyền lợi.

Hình 1. Màn hình chính của kiosk lấy số. Lưới quầy cỡ lớn; nút quét mã hẹn và Trợ lý giọng nói ở góc dưới
góc dưới.

Hình 2. Bước chọn cách lấy số sau khi chạm vào quầy. Danh mục thủ tục, ô quét căn cước/VNeID và nút “Lấy số trực tiếp”.

Hình 3. Vé đã cấp. Loa đọc số; vé giấy kèm mã QR chỉ in khi lấy số trực tiếp (dữ liệu mẫu).
Giao diện được thiết kế riêng cho người cao tuổi theo một bộ quy chuẩn thống nhất: cỡ chữ nền tối thiểu 20px, vùng chạm tối thiểu 64px, tương phản màu đạt chuẩn WCAG AA, không có nút chỉ có biểu tượng mà không kèm chữ. Quầy tạm nghỉ vẫn hiện nhưng làm mờ, để người dân biết quầy có tồn tại nhưng chưa có người trực.
Điểm mới thứ hai – Đọc vùng MRZ và chip căn cước
Mặt sau thẻ căn cước gắn chip có vùng MRZ gồm ba dòng ký tự máy đọc được. Kiosk nhận ba dòng này từ máy quét, kiểm tra đúng định dạng rồi tự động trích xuất số thẻ, ngày sinh, giới tính, ngày hết hạn và họ tên. Khi thẻ được đặt lên đầu đọc NFC, hệ thống đọc thêm 16 trường thông tin và ảnh chân dung trong chip. Dữ liệu này được dùng chung cho cấp số, điền sẵn tờ khai (mục 1.5) và xác thực khuôn mặt (mục 1.7), nên người dân không phải khai lại.
Điểm mới thứ ba – Trợ lý giọng nói
Người chưa biết mình cần vào quầy nào có thể bấm Trợ lý giọng nói và nói tự nhiên bằng tiếng Việt, ví dụ “tôi muốn làm giấy xác nhận độc thân”; hệ thống chuyển cách nói đời thường đó thành tên quầy hành chính tương ứng, hoặc mời tới quầy tiếp nhận chung nếu không nhận ra. Người dân không phải tự hiểu cách cơ quan nhà nước phân loại thủ tục.

Hình 4. Trợ lý giọng nói. Người dân nói việc cần làm, hệ thống chỉ quầy.
Giọng nói ở mọi bước. Hệ thống chuyển văn bản thành giọng nói tiếng Việt: khi cán bộ bấm gọi, loa sảnh đọc tên người được mời, số thứ tự (từng chữ số) và số quầy; ở kiosk, câu hướng dẫn được đọc to theo từng bước. Trợ lý giọng nói luôn hỏi lại để người dân xác nhận rồi mới cấp số; phường tự thêm từ khoá cho trợ lý trên trang quản trị. Tại máy tự khai, người dân có thể đọc để điền các ô chữ thay vì gõ.
Điểm mới thứ tư – Máy tự khai: tờ khai điền sẵn từ chip căn cước
Tận dụng dữ liệu chip, tại máy tự khai, người dân nhập số căn cước, chọn tờ khai, và nhận ngay một tờ khai đúng khổ A4 đã điền sẵn họ tên, ngày sinh, số định danh, nơi cư trú…; ô “Kính gửi” tự ghi đúng tên Ủy ban nhân dân phường. Người dân chỉ cần kiểm tra, bổ sung phần riêng của hồ sơ rồi in ra.
![]()

Hình 5. Máy tự khai – bước nhập số căn cước. Hệ thống lấy dữ liệu đã đọc từ chip trong lượt lấy số.
Hiện máy tự khai có 10 tờ khai: 3 tờ khai hộ tịch (khai sinh/kết hôn, khai tử, xác nhận tình trạng hôn nhân) và 7 mẫu đơn đất đai (Mẫu 15, Mẫu 18, đơn chuyển mục đích sử dụng đất và các bảng kê kèm theo). Tờ khai được dựng bằng công nghệ web nên in trực tiếp từ trình duyệt, không cần cài phần mềm soạn thảo có bản quyền, chạy được khi mất mạng; thêm tờ khai mới là khai báo, không phải lập trình lại. Hệ thống không lưu tệp đơn đã điền, tránh tích tụ hồ sơ chứa dữ liệu cá nhân trên máy công cộng.

Hình 6. Tờ khai đăng ký khai sinh trên máy tự khai. Ô nhân thân điền sẵn từ chip, người dân sửa rồi in khổ A4.
Theo hiểu biết của nhóm thực hiện, gắn khâu lấy số với khâu điền tờ khai từ chip căn cước – nhất là biểu mẫu đất đai dài, phức tạp – là cách tiếp cận chưa phổ biến ở các hệ thống lấy số hiện hành.
Điểm mới thứ năm – Đặt số từ xa theo mô hình lai
Các hệ thống “lấy số online” thông thường cấp số rồi đưa ngay vào hàng chờ, quầy gọi tới số đó trong khi người dân còn đang trên đường, hoặc không đến. Giải pháp chọn một hướng khác, gọi là mô hình lai:
• Người dân đặt trước bằng điện thoại và nhận ngay số thứ tự thật cùng mã hẹn gồm 8 ký tự kèm mã QR;
• Vé này ẩn khỏi hàng chờ của cán bộ cho tới khi người dân tới phường, đưa mã hẹn vào máy quét tại kiosk để báo đã có mặt;
• Người đặt mà không đến không bao giờ được gọi, nên quầy không phải gọi rồi đứng chờ; người đặt trước giữ đúng thứ tự đã đặt, dùng chung một dãy số liền mạch với người đến trực tiếp.

Hình 7. Mã hẹn trên điện thoại sau khi đặt số từ nhà. Mã QR và mã 8 ký tự để check-in tại kiosk (dữ liệu mẫu).
Hình 8. Màn hình check-in tại kiosk. Giơ mã QR hoặc gõ mã hẹn để báo đã có mặt. Bài toán khó “người dân đang ở đâu” được biến thành một sự kiện rõ ràng, xảy ra ngay trên thiết bị do phường kiểm soát: “người dân đã có mặt hay chưa”. Để chống đặt số hàng loạt, cổng giới hạn số lượt theo từng thiết bị mỗi ngày (khoá được băm một chiều, không lưu địa chỉ IP) và đặt hạn ngạch theo quầy.
Về kiến trúc, đây là điểm sáng tạo quan trọng nhất về an toàn: phường chủ động kết nối ra, cổng Internet không bao giờ gọi vào. Máy tại phường tự mở một kênh mã hoá tới cổng và giữ thường trực, nên phường không phải mở cổng tường lửa, không cần địa chỉ IP tĩnh, và cơ sở dữ liệu chứa thông tin căn cước không bao giờ lộ ra Internet. Cổng Internet chỉ giữ các con số thứ tự – không họ tên, không số điện thoại, không số căn cước. Nếu cổng bị xâm nhập, thứ lộ ra chỉ là những con số vốn đã hiển thị công khai trên màn hình sảnh.
Điểm mới thứ sáu – Xác thực khuôn mặt
Ở quầy có yêu cầu, sau khi đọc chip, kiosk chụp ảnh người dân bằng camera và đối chiếu với ảnh chân dung trong chip căn cước; chỉ cấp số khi tỉ lệ khớp đạt ngưỡng (mặc định 75%). Khi không khớp hoặc camera lỗi, cán bộ được phân công cho quầy đó xác nhận thủ công và hệ thống ghi lại người xác nhận. Ảnh chụp không được lưu (mục 1.9).
Điểm mới thứ bảy – Đánh giá mức độ hài lòng gắn với lượt phục vụ thật
Máy đánh giá đặt ở lối ra. Người dân gõ số thứ tự trên vé, hệ thống tra ra đúng quầy đã phục vụ, rồi người dân chọn một trong năm mặt cười, chọn lý do (danh sách khác nhau cho khen và chê) và có thể ghi góp ý. Mỗi phiếu gắn với một lượt phục vụ có thật nên không thể “đánh giá khống”; đồng thời phiếu là vô danh, số thứ tự bị che ngay sau khi tra (chỉ hiện dạng ••42) để cán bộ đứng gần không nhìn thấy. Khi mất mạng, phiếu được giữ tạm trên máy và gửi lại khi có kết nối mà không bị ghi trùng.

Hình 9. Máy đánh giá mức độ hài lòng ở lối ra. Gõ số trên phiếu để gắn đánh giá với đúng lượt phục vụ.
Điểm mới thứ tám – Bảo mật và bảo vệ dữ liệu cá nhân ngay từ thiết kếBảo vệ dữ liệu không được “gắn thêm” sau cùng mà là nguyên tắc chi phối từng quyết định thiết kế, bám theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP:
• Không lưu ảnh khuôn mặt. Khi xác thực khuôn mặt, hệ thống chỉ ghi kết quả đạt/không đạt và tỉ lệ khớp dạng số; phân biệt rõ ba mức tin cậy: quầy không yêu cầu, máy đã khớp, và cán bộ xác nhận thủ công.
• Sổ thống kê tách khỏi danh tính. Báo cáo lấy từ một sổ cái riêng chỉ ghi quầy nào – số nào – lúc mấy giờ, không có họ tên hay số căn cước.
• Kho căn cước mã hoá. Dữ liệu căn cước (khi đơn vị cần lưu) được mã hoá bằng thuật toán Fernet (AES kết hợp HMAC); tra cứu bằng giá trị băm nên không phải giải mã cả kho; có cơ chế xoay khoá và thời hạn lưu mặc định 24 tháng. Chỉ quản trị viên cao nhất được xem, phải ghi lý do trước khi xem, và mọi lần xem được ghi vào nhật ký không sửa, không xoá được. Bản sao lưu không mang theo khoá giải mã.
• Mã hoá đường truyền cả trong mạng nội bộ bằng HTTPS với chứng chỉ do hệ thống tự cấp và tự cấp lại khi máy đổi địa chỉ mạng.
• Hạn chế lộ danh tính nơi công cộng. Màn hình sảnh chỉ hiện người đang được mời vào quầy, không hiện danh sách chờ; trang tra cứu bằng mã QR chỉ cho biết “còn bao nhiêu người trước”; vé tra cứu dùng mã ngẫu nhiên để không thể dò lần lượt vé của người khác.
Vận hành tại chỗ, tận dụng thiết bị cũ
Toàn bộ giao diện không tải bất kỳ tài nguyên nào từ Internet (được khoá bằng kiểm thử tự động). Khi mất mạng, phường vẫn lấy số, in vé và gọi số trên màn hình sảnh; loa vẫn đọc các câu hướng dẫn và câu gọi số đã lưu sẵn trong máy; chỉ tạm dừng đặt số từ nhà và trợ lý giọng nói. Màn hình sảnh có thể chạy trên TV box Android của hệ thống lấy số cũ thông qua một ứng dụng nhẹ do nhóm phát triển, giúp phường không phải mua thiết bị mới.

Hình 10. Màn hình sảnh. Số đang mời của từng quầy cập nhật tức thời (tên người dân đã làm mờ
So sánh với hệ thống lấy số thông thường
Tiêu chí | Hệ thống lấy số thông thường | Giải pháp đề xuất |
Cách lấy số | Bấm nút hoặc quét căn cước | Ba cách song song (QR, chip, không giấy tờ) + trợ lý giọng nói chỉ quầy |
Lấy số từ xa | Cấp ngay số thứ tự, gây trống quầy khi vắng mặt | Mã hẹn ≠ số thứ tự; chỉ cấp số khi có mặt tại kiosk |
Tờ khai | Người dân tự viết tay | Điền sẵn từ chip căn cước, 10 tờ khai hộ tịch và đất đai |
Đánh giá hài lòng | Thiết bị riêng, không gắn lượt phục vụ | Gắn với lượt phục vụ thật, vô danh, chạy được khi mất mạng |
Phụ thuộc Internet | Thường phụ thuộc đám mây | Chạy hoàn toàn trong mạng nội bộ phường |
Dữ liệu cá nhân | Thường lưu ảnh, căn cước trên máy chủ nhà cung cấp | Không lưu ảnh khuôn mặt; kho căn cước mã hoá; cổng Internet không giữ dữ liệu cá nhân |
Chi phí vận hành | Phí thuê bao định kỳ | Không phí thuê bao; tận dụng TV box cũ |
HIỆU QUẢ THỰC TẾ
Địa điểm và quá trình áp dụng: Giải pháp được áp dụng đầu tiên tại phường Xuân Hòa; phiên bản hiện tại được triển khai đầu tiên tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Phước Thắng (Số 7A Nguyễn Gia Thiều, phường Phước Thắng, Thành phố Hồ Chí Minh) từ tháng 8/2026, sau đó nhân rộng ra các phường khác. Các mốc chính:
Tháng 8/2026: chuẩn hoá và đưa hệ thống kiosk lấy số vào vận hành tại phường; cổng đặt số từ nhà chạy trên Internet với HTTPS và đã cấp số thật cho người dân;
Tháng 9/2026: đưa vào máy tự khai với 10 tờ khai, đã đối chiếu từng tờ trên máy chủ đang vận hành; đưa vào máy đánh giá mức độ hài lòng; bổ sung kho căn cước mã hoá;
Tháng 10/2026: hệ thống vận hành tại 6 Trung tâm Phục vụ hành chính công phường: Phước Thắng, Rạch Dừa, Xuân Hòa, Tam Thắng, Phú Thạnh và Hòa Bình.
Kết quả định lượng: Số liệu tại phường Phước Thắng được trích trực tiếp từ trang Báo cáo thống kê của hệ thống (Hình 11), kỳ báo cáo từ ngày 24/8/2026 đến ngày 27/10/2026 (65 ngày); số tờ khai và tỉ lệ hài lòng là số liệu tháng đầu vận hành (24/8–24/9/2026); dòng cuối là mặt bằng chung của 6 phường đang áp dụng:
Chỉ số | Kết quả | Ghi chú |
Tổng lượt người dân được tiếp nhận | 5.899 lượt | Phước Thắng, 24/8–27/10/2026 |
Trung bình lượt mỗi ngày | 90,8 lượt/ngày | 5.899 lượt / 65 ngày của kỳ báo cáo, kể cả ngày nghỉ |
Số lượt đã được gọi vào quầy | 5.646 lượt (95,7%) | 253 lượt còn lại chưa được gọi |
Số lượt đặt số từ nhà và đã check-in | 1 lượt | Đang thí điểm |
Thời gian chờ trung bình | 117,7 phút | Từ lúc lấy số đến lúc được gọi; căn cứ bố trí cán bộ giờ cao điểm |
Số tờ khai in từ máy tự khai | 35 tờ | Tháng đầu vận hành (24/8– 24/9/2026) |
Khung giờ đông nhất | 8h, 1.250 lượt | Khoảng 21% tổng lượt |
Tỉ lệ hài lòng và rất hài lòng | 99% | Tháng đầu vận hành (24/8– 24/9/2026) |
Quy mô phục vụ tại 6 phường | 340–440 lượt/ngày | Phước Thắng 90,8; 5 phường còn lại ước tính 50–70 |

Hình 11. Trang Báo cáo thống kê của phường Phước Thắng. Kỳ 24/8–27/10/2026: tổng lượt, đã được gọi, trung bình mỗi ngày, thời gian chờ và giờ đông nhất.
Hiệu quả đối với từng nhóm thụ hưởng
Đối với người dân: Người dân lấy đúng số, đúng quầy ngay từ lần đầu; người vào nhầm quầy được cán bộ chuyển sang quầy đúng mà vẫn giữ nguyên số thứ tự; người được gọi mà vắng mặt được trả về hàng chờ, quay lại vẫn còn lượt. Người đi làm có thể đặt số từ nhà và theo dõi số người phía trước bằng mã QR trên vé thay vì phải ngồi chờ tại sảnh. Người cao tuổi, người không quen viết đơn được máy điền sẵn tờ khai. Người không có điện thoại thông minh, không mang thẻ vẫn được phục vụ bình đẳng.
Đối với cán bộ một cửa: Toàn bộ công việc trong ngày nằm trên một trang duy nhất: gọi số, gửi biểu mẫu thủ tục sang điện thoại người dân qua mã QR, hoàn thành, chuyển quầy, tạm nghỉ. Tờ khai đến tay cán bộ đã đúng thông tin nhân thân, giảm số lần trả hồ sơ để sửa lỗi chính tả họ tên, số định danh.

Hình 12. Trang cán bộ tại quầy. Danh sách chờ với các nút gọi số, gửi thủ tục, hoàn thành, chuyển quầy (dữ liệu mẫu).
Đối với lãnh đạo phường: Báo cáo theo ngày, theo quầy, theo giờ cho biết quầy nào quá tải, khung giờ nào cao điểm để bố trí cán bộ hợp lý; bảng tổng hợp hàng chờ cả sảnh giúp điều người sang hỗ trợ kịp thời; số liệu đánh giá hài lòng gắn với từng quầy phục vụ công tác đánh giá chỉ số cải cách hành chính.
Đối với xã hội: Giảm số lần đi lại của người dân, giảm giấy viết hỏng; dữ liệu cá nhân của người dân được bảo vệ ở mức cao hơn so vớ yêu cầu tối thiểu.

Giải pháp không chỉ thay thế máy lấy số cũ mà tái thiết kế trải nghiệm của người dân tại bộ phận một cửa cấp phường theo cả hành trình: lấy đúng số – điền sẵn tờ khai – được phục vụ – góp ý ngay khi ra về. Tám điểm mới – lấy số thông minh, đọc vùng MRZ và chip căn cước, trợ lý giọng nói, tờ khai điền sẵn, đặt số từ xa theo mô hình lai, xác thực khuôn mặt, đánh giá hài lòng gắn với lượt phục vụ thật và bảo mật ngay từ thiết kế – cùng cách vận hành tại chỗ không thuê bao giúp giải pháp vừa hiệu quả, vừa an toàn, vừa rẻ để nhân rộng ra toàn Thành phố. Tác giả mong muốn mô hình được lan tỏa tới nhiều phường, xã hơn nữa, góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, thân thiện và hiện đại.
TS. Lê Anh Vũ