Mã số N2136: Thiết bị đo độ ẩm nông sản cầm tay

  - Chia sẻ:    

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số và phát triển theo hướng nông nghiệp chính xác, việc kiểm soát chặt chẽ chất lượng nông sản sau thu hoạch là yếu tố then chốt quyết định giá trị thương phẩm. Mới đây, nhóm nghiên cứu tại Viện Công nghệ vi mạch bán dẫn (Trường Đại học Nguyễn Tất Thành) do KS. Nguyễn Như Ý làm chủ nhiệm đã nghiên cứu và chế tạo thành công giải pháp "Thiết bị đo độ ẩm nông sản cầm tay" hứa hẹn mang lại công cụ đắc lực, giúp nông dân, các cơ sở thu mua và doanh nghiệp chế biến kiểm tra nhanh chóng, chính xác độ ẩm của nông sản ngay tại hiện trường.

1. Tính mới, tính sáng tạo của giải pháp

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng nông nghiệp chính xác, việc kiểm soát độ ẩm nông sản dạng hạt (như hạt điều, lúa, ngô, cà phê, hồ tiêu) đóng vai trò sống còn đối với chất lượng bảo quản và giá trị thương phẩm. Giải pháp "Phát triển thiết bị đo độ ẩm nông sản cầm tay" mang lại những cải tiến kỹ thuật và tính sáng tạo vượt trội so với các phương pháp truyền thống và thiết bị thương mại hiện có: 

Cải tiến cấu trúc cảm biến điện dung tối ưu: Thiết bị sử dụng hai bản cực inox song song kết hợp các tấm mica định vị cách điện, tạo ra buồng đo khép kín giúp khai thác tối đa sự thay đổi hằng số điện môi của mẫu hạt khi hàm lượng nước biến thiên.

Ứng dụng mô hình hiệu chuẩn đa biến (MLR): Khác biệt với các thiết bị thông thường chỉ dùng mô hình tuyến tính đơn giản hoặc cố định, giải pháp ứng dụng mô hình hồi quy tuyến tính đa biến (Multiple Linear Regression) dựa trên phương pháp bình phương tối thiểu. Mô hình này xử lý đồng thời nhiều biến đầu vào (điện dung $C$, điện áp sau khối F/V, và giá trị số ADC) để khắc phục triệt để tính phi tuyến của môi trường hạt nông sản không đồng nhất. 

Tích hợp các tính năng tự động thông minh (Smart Features):

Auto-Zeroing (Tự động xác lập điểm Zero): Tự động đọc giá trị điện dung nền khi khởi động buồng rỗng để bù trừ sai lệch do điều kiện môi trường, độ ẩm không khí hoặc bụi bẩn.   

Auto-Detect / Auto-Trigger (Tự động phát hiện mẫu): Tự động nhận biết sự xuất hiện của nông sản trong buồng đo và kích hoạt chuỗi xử lý dữ liệu sau 1–2 giây khi tín hiệu đã ổn định.   

Auto Power-Off: Tự động ngắt nguồn sau 10 phút không hoạt động nhằm tiết kiệm pin tối đa.   

Thiết kế cơ khí và giao diện thân thiện: Thiết kế vỏ hộp dạng hộp đứng kết hợp cầm tay và để bàn bằng vật liệu Inox 304 chống ăn mòn, cách ly hoàn toàn khoang mạch điện tử với buồng chứa mẫu (thể tích ≈ 1,8 lít). Tích hợp màn hình LCD có đèn nền, phím bấm chức năng linh hoạt và cơ chế thay pin AAA tách biệt.

2. Hiệu quả thực tế, giải quyết vấn đề xã hội, cộng đồng và môi trường

Hiệu quả của thiết bị đã được chứng minh thông qua quá trình thử nghiệm khắt khe trên 04 mẫu hạt điều đại diện cho các dải độ ẩm khác nhau trong bảo quản và chế biến. Mỗi mẫu được đo lặp lại 20 lần liên tục:   

Kết quả định lượng thực nghiệm:

  • Mẫu 1 (Độ ẩm chuẩn 8.2%): Giá trị đo trung bình đạt 8.21%, sai số tuyệt đối trung bình cực thấp chỉ 0.08% (khoảng dao động 8.0% – 8.4%). 

  • Mẫu 2 (Độ ẩm chuẩn 8.5%): Giá trị đo trung bình đạt 8.50%, sai số tuyệt đối trung bình 0.09% (khoảng dao động 8.3% – 8.7%).   

  • Mẫu 3 (Độ ẩm chuẩn 8.8%): Giá trị đo trung bình đạt 8.81%, sai số tuyệt đối trung bình 0.10% (khoảng dao động 8.6% – 9.0%). 

  • Mẫu 4 (Độ ẩm chuẩn 9.7%): Giá trị đo trung bình đạt 9.70%, sai số tuyệt đối trung bình 0.12% (khoảng dao động 9.5% – 9.9%). 

Tính ổn định:

Các biểu đồ thực nghiệm cho thấy kết quả đo phân bố đều quanh đường chuẩn, không xuất hiện hiện tượng trôi tín hiệu (drift) hay sai lệch hệ thống theo thời gian.   

Hiệu quả xã hội và cộng đồng:

Giải pháp giúp nông dân, các cơ sở thu mua nhỏ lẻ, kho bảo quản và doanh nghiệp chế biến nông sản chủ động kiểm tra nhanh độ ẩm ngay tại hiện trường mà không cần phá hủy mẫu. Điều này giúp ngăn chặn kịp thời tình trạng nông sản bị nấm mốc do độ ẩm cao, giảm thiểu đáng kể thất thoát sau thu hoạch và nâng cao giá trị thương phẩm trên thị trường.   

3. Mức độ nhân rộng, lan tỏa và áp dụng cho các địa bàn/đối tượng khác

Khả năng mở rộng đối tượng nông sản: Thiết bị có tính mở cao. Bằng cách xây dựng cơ sở dữ liệu và nạp bổ sung các bộ hệ số hiệu chuẩn riêng biệt vào bộ nhớ vi điều khiển STM8, thiết bị dễ dàng mở rộng ứng dụng sang các loại nông sản dạng hạt khác như đậu phộng, lúa gạo, bắp (ngô), cà phê và tiêu. 

Tính linh hoạt về địa bàn: Nhờ kích thước nhỏ gọn thước 180 x 130 x 130 mm,  trọng lượng khoảng ≈ 1,5kg và sử dụng nguồn pin AAA phổ thông, thiết bị không phụ thuộc vào nguồn điện lưới, rất phù hợp để triển khai rộng rãi tại các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa, các hợp tác xã nông nghiệp, cơ sở chế biến vừa và nhỏ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cũng như các tỉnh thành trọng điểm nông nghiệp cả nước.   

4. Hình ảnh sản phẩm

 

Hình 1. Sơ đồ khối thiết bị đo độ ẩm cầm tay

Hình 2. Mạch điều khiển thiết bị đo độ ẩm nông sản

Hình 2. Mạch điều khiển thiết bị đo độ ẩm nông sản


Hình 3. Ghép nối hệ thống thiết bị đo độ ẩm nông sản phục vụ thử nghiệm
 


Hình 4. Thiết bị đo độ ẩm nông sản cầm tay

 

Nguyễn Như Ý