Mã số N2150: Thư viện thông minh phường Tân Sơn Nhất tích hợp Trí tuệ nhân tạo phục vụ người dân
Người dân phường Tân Sơn Nhất giờ đây chỉ cần điện thoại hoặc máy tính bảng để tra cứu và tiếp cận khoảng 14.500 tài liệu sách giấy và 9.000 tài liệu điện tử, đọc trực tuyến, nghe sách nói, đăng ký thẻ thành viên số, đặt trước và mượn trả tài liệu mọi lúc, mọi nơi (Báo Thanh Niên, 23/3/2026). Đó là kết quả “Thư viện số thông minh phường Tân Sơn Nhất” – mô hình thư viện số tích hợp trí tuệ nhân tạo do Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công phường Tân Sơn Nhất, đơn vị sự nghiệp công lập của UBND phường, vận hành vì cộng đồng, với sự đồng hành công nghệ của Công ty Cổ phần Công nghệ Rebo (nền tảng Nora Lib).
Ngày 21/3/2026, UBND phường Tân Sơn Nhất tổ chức lễ ra mắt tại Trung tâm, với sự tham dự của đại diện Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB) và Thư viện Khoa học Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh. Ngày 10/4/2026, hệ thống được nghiệm thu và đưa vào vận hành chính thức. Báo Thanh Niên ghi nhận ông Phạm Quang Hùng, 73 tuổi, có thể ngồi tại nhà để tìm kiếm và đọc những tài liệu mình quan tâm, thay vì phải đến thư viện như trước – một hình ảnh giản dị nhưng nói lên niềm tin của người dân đối với dịch vụ công số ngay tại phường. Phó Chủ tịch UBND phường Lâm Việt Thảo nhấn mạnh việc đưa thư viện số thông minh vào vận hành là dấu mốc trong lộ trình xây dựng chính quyền số, xã hội số và công dân số tại địa phương, góp phần nâng cao đời sống văn hóa, tri thức cho người dân (thuvienthongminh.net, 25/3/2026). Mô hình được H.OIP (SIHUB) ngày 21/3/2026, Báo Thanh Niên ngày 23/3/2026, vietnammedia.vnanet.vn ngày 24/3/2026, thuvienthongminh.net ngày 25/3/2026 và Bnews/TTXVN ngày 29/5/2026 đưa tin, cho thấy một đơn vị sự nghiệp công cấp phường hoàn toàn có thể đưa trí tuệ nhân tạo vào phục vụ trực tiếp người dân, để cộng đồng tin dùng và đồng hành.
1. Bối cảnh và vấn đề cần giải quyết
Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công phường Tân Sơn Nhất là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND phường, được tổ chức lại và thành lập theo Quyết định số 1412/QĐ-UBND ngày 31/12/2025 của UBND phường Tân Sơn Nhất, trên cơ sở Trung tâm Cung ứng dịch vụ Văn hóa – Thể thao phường Tân Sơn Nhất trước đây. Bên cạnh dịch vụ hành chính, Trung tâm đảm nhận các dịch vụ văn hóa, thông tin và học tập cộng đồng, trong đó có thư viện phường.
Trước khi có giải pháp, hoạt động thư viện phường gặp các khó khăn sau:
• Người dân khó đến thư viện trực tiếp. Người cao tuổi, người đi làm, học sinh bận học khó sắp xếp thời gian đến thư viện trong giờ mở cửa. Người khiếm thị và người khó đọc chữ in gần như không tiếp cận được vốn tài liệu.
• Vốn tài liệu chưa được số hóa và khai thác. Phần lớn tài liệu là sách giấy; việc tra cứu, mượn – trả và quản lý kho chủ yếu thủ công. Dữ liệu thư mục chủ yếu phục vụ tra cứu, chưa hỗ trợ người đọc hiểu và lựa chọn nội dung.
• Cán bộ thư viện mất nhiều thời gian cho nghiệp vụ lặp lại như nhập liệu, đăng ký cá biệt, quản lý kho, thống kê báo cáo.
• Thiếu kênh tương tác số với người dân để thông tin sự kiện, khảo sát mức độ hài lòng và tiếp nhận phản hồi về dịch vụ.
2. Nội dung giải pháp
Trung tâm lựa chọn mô hình hợp tác với một doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ của Việt Nam để triển khai thư viện số trên nền tảng Nora Lib, phát triển bởi Công ty Cổ phần Công nghệ Rebo. Giải pháp gồm các nhóm chức năng chính:
a) Cổng thư viện số cho người dân (https://thuvientansonnhat.vn)
• Tra cứu tài liệu nhanh và tìm kiếm nâng cao (kết hợp nhiều điều kiện, lọc theo năm xuất bản, phân biệt sách giấy và sách điện tử).
• Không gian đọc trực tuyến: đọc sách điện tử, tài liệu số và nghe sách nói ngay trên trình duyệt, không cần cài đặt.
• Thẻ thành viên số; đăng ký, gia hạn thẻ; đặt trước và mượn – trả tài liệu.
• Tin tức, sự kiện của thư viện; đăng ký tham gia sự kiện trực tuyến.
• Kênh liên hệ và phản hồi: người dân gửi yêu cầu hỗ trợ, góp ý, khiếu nại về dịch vụ; Trung tâm theo dõi trạng thái xử lý tập trung.
• Khảo sát trực tuyến để đánh giá mức độ hài lòng của người dân.
b) Trí tuệ nhân tạo phục vụ người đọc và cán bộ thư viện
• Trợ lý AI hỗ trợ bạn đọc trên môi trường số.
• Tóm tắt nội dung tài liệu, giúp người đọc nắm nhanh ý chính trước khi quyết định đọc.
• Chuyển văn bản thành giọng nói, giúp người cao tuổi, người khiếm thị và người có nhu cầu nghe thay vì đọc.
• Gợi ý tài liệu phù hợp với nhu cầu người đọc.
• Hỗ trợ cán bộ thư viện trong phân loại, biên mục và phân tích dữ liệu sử dụng.
• Nội dung do AI tạo ra (như bản tóm tắt) là công cụ hỗ trợ người đọc, không thay thế tài liệu gốc.
c) Nghiệp vụ thư viện chuẩn hóa cho cán bộ Trung tâm
• Biên mục theo các chuẩn nghiệp vụ thư viện phổ biến (MARC21, Dublin Core) và khung phân loại thập phân Dewey (DDC).
• Quản lý kho theo 07 loại kho nghiệp vụ (kiểm nhận, kho mở, kho đóng, kho lưu động, thanh lý, tài liệu mất, đã xóa).
• Tính năng nhân bản biểu ghi theo số bản sách thực tế, tự động tăng số đăng ký cá biệt, giảm nhập liệu thủ công.
• Quản lý bạn đọc, phân quyền, thống kê và báo cáo phục vụ điều hành.
d) Không gian văn hóa số và trợ năng
• Không gian triển lãm nghệ thuật số, đã số hóa ban đầu 40 tác phẩm tranh ảnh, mở rộng thư viện thành không gian văn hóa số của phường.
• Trợ năng cho người khiếm thị: hệ thống phím tắt điều khiển trình phát sách nói (phát/tạm dừng/chuyển tiếp/quay lại); nút trợ năng trên giao diện.
đ) An toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân
Hệ thống áp dụng kết nối mã hóa, sao lưu định kỳ, quy trình cấp tài khoản có bắt buộc đổi mật khẩu ở lần đăng nhập đầu, và tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân (Nghị định 13/2023/NĐ-CP). Toàn bộ quyền quản trị hệ thống đã được bàn giao cho Trung tâm.

3. Điểm mới, sáng tạo
1. Thư viện số tích hợp AI ở cấp phường. Thay vì chỉ số hóa danh mục để tra cứu, thư viện phường cung cấp trực tiếp cho người dân các dịch vụ đọc, nghe, tóm tắt và gợi ý tài liệu bằng AI, trên chính thiết bị cá nhân của họ.
2. Gắn thư viện với mô hình Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công. Thư viện được vận hành như một dịch vụ công số: có thẻ thành viên số, kênh tiếp nhận phản hồi, khảo sát hài lòng và thống kê phục vụ điều hành, phù hợp chức năng đa lĩnh vực của Trung tâm sau sắp xếp.
3. Bao trùm, không để ai bị bỏ lại. Sách nói, chuyển văn bản thành giọng nói và phím tắt trợ năng giúp người cao tuổi, người khiếm thị và người khó đọc chữ in tiếp cận tri thức bình đẳng.
4. Hợp tác giữa đơn vị công và doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ Việt Nam. Trung tâm đặt yêu cầu nghiệp vụ, cán bộ thư viện tham gia góp ý xuyên suốt quá trình vận hành thử; doanh nghiệp phát triển và hiệu chỉnh nền tảng theo phản hồi thực tế. Mô hình này giúp đơn vị cấp phường tiếp cận công nghệ mới nhanh, không phải tự đầu tư xây dựng hệ thống riêng.
5. Mở rộng từ “thư viện” sang “không gian văn hóa số” với triển lãm nghệ thuật số, sự kiện trực tuyến và kênh tương tác cộng đồng.
4. Hiệu quả triển khai
4.1. Quá trình triển khai

4.2. Kết quả đã được ghi nhận
• Khoảng 14.500 tài liệu sách giấy và 9.000 tài liệu điện tử được người dân tiếp cận qua thiết bị thông minh (Báo Thanh Niên, 23/3/2026).
• 40 tác phẩm tranh ảnh được số hóa ban đầu cho không gian triển lãm nghệ thuật số.
• Cổng thư viện số https://thuvientansonnhat.vn đã được đưa vào vận hành chính thức từ ngày 10/4/2026 và đang phục vụ người dân đăng ký thẻ thành viên số, đọc trực tuyến, nghe sách nói, đặt trước và mượn – trả tài liệu, sử dụng các tính năng AI và đăng ký sự kiện.
• Tại lễ ra mắt, Trung tâm phối hợp doanh nghiệp trao tặng các cơ sở giáo dục trên địa bàn tài khoản sử dụng dịch vụ AI miễn phí trong một năm, nhằm hỗ trợ hoạt động dạy và học (thuvienthongminh.net, 25/3/2026).
4.3. Hiệu quả đối với người dân
• Tiếp cận tri thức mọi lúc, mọi nơi, được người dân tin dùng. Báo Thanh Niên (23/3/2026) ghi nhận ông Phạm Quang Hùng, 73 tuổi, nay có thể ngồi tại nhà để tìm kiếm và đọc những tài liệu mình quan tâm, thay vì phải trực tiếp đến thư viện như trước. Đó là minh chứng giản dị về hiệu quả của một dịch vụ công số ngay tại phường, khi người cao tuổi cũng sử dụng được và đồng hành cùng thư viện.
• Lựa chọn phù hợp với từng người. Người có nhu cầu tiếp cận tri thức theo cách riêng, như nghe sách nói thay vì đọc, có thêm lựa chọn phù hợp (Báo Thanh Niên, 23/3/2026).
• Hỗ trợ giáo dục trên địa bàn. Việc trao tặng tài khoản sử dụng dịch vụ AI miễn phí trong một năm cho các cơ sở giáo dục giúp hỗ trợ hoạt động dạy và học (thuvienthongminh.net, 25/3/2026).
4.4. Hiệu quả đối với Trung tâm và chính quyền phường
• Chuẩn hóa dữ liệu thư viện ngay từ cấp cơ sở, sẵn sàng liên thông với mạng lưới thư viện công cộng của Thành phố.
• Giảm thao tác thủ công trong nhập liệu, quản lý kho, mượn – trả; có số liệu thống kê phục vụ báo cáo và điều hành.
• Có kênh số để tiếp nhận, xử lý phản hồi và khảo sát mức độ hài lòng của người dân đối với dịch vụ văn hóa.
• Tại lễ ra mắt, Phó Chủ tịch UBND phường Lâm Việt Thảo nhấn mạnh việc đưa vào vận hành thư viện số thông minh là dấu mốc trong lộ trình xây dựng chính quyền số, xã hội số và công dân số tại địa phương, góp phần nâng cao đời sống văn hóa, tri thức cho người dân (thuvienthongminh.net, 25/3/2026).
5. Mức độ lan tỏa đã có

• Lễ ra mắt có sự tham dự của bà Lê Thị Bé Ba, Phó Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB); ông Vĩnh Quốc Bảo, Phó Giám đốc Thư viện Khoa học Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh; ông Nguyễn Văn Cư, Trưởng phòng Hướng dẫn nghiệp vụ và mạng lưới; cùng lãnh đạo UBND phường Tân Sơn Nhất. Các đại biểu đã tham quan, trải nghiệm thực tế mô hình.
• Trong khuôn khổ lễ ra mắt, các đơn vị đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) nhằm tăng cường liên kết, mở rộng nguồn tài nguyên và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống thư viện số.
• Mô hình được các cơ quan báo chí và truyền thông đưa tin: H.OIP (SIHUB) ngày 21/3/2026, Báo Thanh Niên ngày 23/3/2026, vietnammedia.vnanet.vn ngày 24/3/2026, thuvienthongminh.net ngày 25/3/2026 và Bnews/TTXVN ngày 29/5/2026.
2. Khả năng nhân rộng

• Cho các phường, xã khác của Thành phố. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, các Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công cấp xã, phường đều có chức năng văn hóa – thông tin tương tự. Nền tảng được thiết kế để phục vụ nhiều đơn vị sử dụng, mỗi đơn vị có không gian dữ liệu riêng, nên có thể triển khai cho đơn vị mới mà không phải xây dựng lại từ đầu.
• Cho thư viện trường học và thiết chế văn hóa cơ sở. Cùng mô hình có thể dùng làm thư viện số của nhà trường, nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng.
• Liên thông mạng lưới thư viện công cộng. Dữ liệu được biên mục theo chuẩn nghiệp vụ chung, tạo điều kiện chia sẻ tài nguyên với thư viện cấp trên và giữa các phường, để người dân ở một phường có thể tiếp cận tài nguyên của nơi khác.
• Cho các nhóm đối tượng khác. Tính năng sách nói, chuyển văn bản thành giọng nói và trợ năng có thể mở rộng phục vụ người khiếm thị, người cao tuổi tại các cơ sở bảo trợ xã hội, trung tâm dưỡng lão, hội người mù trên địa bàn.
• Trung tâm sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm triển khai, quy trình vận hành và tài liệu hướng dẫn cho các đơn vị quan tâm.
Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công phường Tân Sơn Nhất