Mã số N3010: Loạt bài - TP Hồ Chí Minh hiện thực hóa Nghị quyết 72
Chuyển đổi số y tế - "chìa khóa" đưa Nghị quyết 72 vào cuộc sống.
Bài 1: Chìa khóa chuyển đổi số y tế
Chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng giúp TP Hồ Chí Minh cụ thể hóa Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân (Nghị quyết 72) trong ngành y tế. Từ xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Thành phố từng bước hình thành nền tảng quản lý sức khỏe chủ động, hướng tới mục tiêu phòng bệnh từ sớm và chăm sóc sức khoẻ toàn diện cho người dân trong suốt cuộc đời.
Chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”
Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 về một số giải pháp đột phá trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân được xem là dấu mốc quan trọng, mở ra giai đoạn phát triển mới của ngành y tế Việt Nam. Không chỉ đặt mục tiêu nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, Nghị quyết còn yêu cầu chuyển đổi căn bản tư duy: Từ điều trị sang dự phòng, từ bị động sang chủ động.
Tại TP Hồ Chí Minh - đô thị đặc biệt với quy mô dân số lớn và mô hình bệnh tật phức tạp, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Những thách thức như bệnh không lây nhiễm gia tăng, dịch bệnh mới nổi, cùng tình trạng quá tải bệnh viện kéo dài, đòi hỏi một cách tiếp cận mới mang tính hệ thống và bền vững.
Trong nhiều năm, hệ thống y tế chủ yếu vận hành theo cơ chế “phản ứng”, nghĩa là chỉ can thiệp khi người dân đã mắc bệnh. Hệ quả là chi phí điều trị cao, hiệu quả phòng bệnh chưa tương xứng và áp lực dồn lên các bệnh viện tuyến trên ngày càng lớn. Nghị quyết 72 đã chỉ ra hướng đi rõ ràng: “Dự phòng là then chốt, cơ sở là nền tảng, nhân dân là trung tâm”.
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Ngành y tế Thành phố phải chuyển mạnh từ tư duy khám chữa bệnh, sang chủ động phòng bệnh, chú trọng quản lý sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời”. Theo ông, chuyển đổi số chính là công cụ quan trọng giúp kết nối dữ liệu, nâng cao hiệu quả điều hành và đưa các mục tiêu của Nghị quyết vào thực tiễn.
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh chia sẻ tại hội thảo gần đây.
“TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử - được ví như ‘hộ chiếu sức khỏe’ theo suốt vòng đời. Đây là nền tảng giúp nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị, đồng thời hỗ trợ người dân chủ động theo dõi tình trạng sức khỏe”, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, TP Hồ Chí Minh đã xây dựng nhiều nhóm giải pháp đồng bộ, từ tăng cường y tế dự phòng, nâng cao năng lực tuyến cơ sở đến thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản lý và cung cấp dịch vụ. Trong đó, chuyển đổi số đóng vai trò nền tảng, tạo sự liên thông giữa các tuyến và các lĩnh vực.
Ở góc độ khoa học và công nghệ, bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh cho rằng, việc phát triển các sản phẩm công nghệ “Make in Vietnam” có ý nghĩa quan trọng. “Công nghệ phải phục vụ trực tiếp người dân, không phải là những giải pháp xa vời mà phải đi vào đời sống, hỗ trợ thiết thực cho việc chăm sóc sức khỏe”, bà Huệ chia sẻ.
Một trong những thay đổi căn bản của mô hình y tế mới là vai trò của dữ liệu và người dân. Nếu trước đây thông tin sức khỏe bị phân tán, lưu trữ rời rạc thì nay được số hóa, kết nối và cập nhật liên tục. Người dân không còn là đối tượng thụ động mà trở thành chủ thể quản lý sức khỏe của chính mình.
Thông qua các nền tảng số, người dân có thể theo dõi chỉ số sức khỏe, nhận cảnh báo sớm và chủ động điều chỉnh lối sống. Các dịch vụ khám chữa bệnh từ xa (Telemedicine) giúp rút ngắn khoảng cách giữa người dân và cơ sở y tế, đặc biệt hữu ích trong bối cảnh đô thị đông dân.
Bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh phát biểu tại hội thảo gần đây.
Dữ liệu và AI - nền tảng của y tế thông minh
Trọng tâm của chuyển đổi số y tế tại TP Hồ Chí Minh là xây dựng hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử (EHR) và hồ sơ sức khỏe cá nhân (PHR), hướng tới mục tiêu quản lý sức khỏe toàn dân theo vòng đời.
EHR không chỉ là bản ghi thông tin khám chữa bệnh mà là hệ thống dữ liệu liên tục, phản ánh toàn bộ quá trình chăm sóc sức khỏe của mỗi cá nhân. Từ tiêm chủng, khám định kỳ đến các chỉ số sinh học đều được cập nhật theo thời gian thực, giúp bác sĩ có cái nhìn toàn diện hơn khi chẩn đoán và điều trị.
Việc số hóa dữ liệu mang lại nhiều lợi ích thiết thực: người dân không cần mang hồ sơ giấy khi đi khám, hạn chế thất lạc thông tin, đồng thời giảm tình trạng xét nghiệm trùng lặp. Đây cũng là nền tảng để phát triển các dịch vụ y tế cá thể hóa.
Trên nền tảng đó, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) đang từng bước nâng cao năng lực quản lý và dự báo. Ở cấp độ vĩ mô, hệ thống có thể phân tích dữ liệu để nhận diện xu hướng dịch tễ, cảnh báo sớm nguy cơ bùng phát dịch bệnh.
Ở cấp độ cá nhân, các ứng dụng thông minh có thể đưa ra khuyến nghị về dinh dưỡng, vận động, theo dõi sức khỏe hằng ngày. Người dân có thể nhận cảnh báo sớm về nguy cơ bệnh tật và điều chỉnh hành vi kịp thời.
Theo đó, để có thể quản lý người bệnh, ông Hà Thân, Tổng Giám đốc Công ty Tin học Lạc Việt đã giới thiệu giải pháp Hồ sơ sức khỏe cá nhân (PHR), một hệ thống dữ liệu không chỉ dừng ở bệnh án điện tử mà còn cho phép kết nối, chia sẻ thông tin linh hoạt theo các chuẩn quốc tế.
Theo ông, PHR hướng tới khắc phục tình trạng dữ liệu y tế phân tán bằng việc tích hợp nhiều nguồn thông tin như dữ liệu lâm sàng, dữ liệu từ thiết bị theo dõi sức khỏe cá nhân và lịch sử sử dụng thuốc. Nhờ đó, người dân có thể theo dõi toàn bộ quá trình chăm sóc sức khỏe của mình một cách liên tục, đồng thời hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ và đưa ra các khuyến nghị phù hợp.
Ông Hà Thân, Tổng Giám đốc Công ty tin học Lạc Việt chia sẻ tại hội thảo gần đây.
Một điểm đáng chú ý là hệ thống cho phép người dùng chủ động kiểm soát dữ liệu cá nhân, bao gồm quyền chia sẻ thông tin với các cơ sở y tế, qua đó góp phần bảo đảm tính minh bạch và an toàn thông tin.
Bên cạnh đó, mô hình “Bác sĩ AI” (PHD) cũng được giới thiệu như một công cụ hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cá nhân, có khả năng tư vấn, theo dõi và cảnh báo nguy cơ dựa trên dữ liệu thu thập được.
TS.BS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng TP Hồ Chí Minh, cho rằng các ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang mở ra hướng tiếp cận mới trong chăm sóc sức khỏe. Theo ông, những công cụ hỗ trợ này giúp người dân tiếp cận thông tin y tế nhanh chóng, đồng thời nâng cao ý thức phòng bệnh.
Sự phát triển của các thiết bị thông minh đeo trên người cũng góp phần bổ sung dữ liệu sức khỏe liên tục. Các chỉ số như nhịp tim, huyết áp, giấc ngủ được theo dõi và cập nhật, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
Thiết bị thông minh kết nối với hệ thống bác sĩ AI, hỗ trợ theo dõi và tư vấn sức khỏe cho người dân.
Không chỉ dừng lại ở công nghệ, mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số y tế là thay đổi hành vi xã hội. TP Hồ Chí Minh đang từng bước xây dựng “văn hóa sức khỏe”, khuyến khích người dân chủ động phòng bệnh, duy trì lối sống lành mạnh và tham gia tích cực vào quá trình chăm sóc sức khỏe.
Với nền tảng chính sách từ Nghị quyết 72 và sự hỗ trợ của công nghệ, Thành phố đang tiến gần hơn tới mô hình y tế hiện đại, nơi dữ liệu được kết nối, dịch vụ được cá thể hóa và người dân thực sự trở thành trung tâm.
Bài cuối: Đột phá y tế thông minh từ cơ sở
Để hiện thực hóa Nghị quyết 72-NQ/TW, TP Hồ Chí Minh xác định y tế cơ sở là “trận địa” then chốt, nơi trực tiếp tiếp cận người dân và đóng vai trò nền tảng trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Việc đưa công nghệ số và các giải pháp trí tuệ nhân tạo về tận phường, xã đang từng bước làm thay đổi cách thức tổ chức và cung cấp dịch vụ y tế.
TP Hồ Chí Minh đột phá y tế thông minh từ cơ sở.
Đưa công nghệ về tuyến đầu
Trong bối cảnh một đô thị đặc biệt với mật độ dân cư cao, mô hình y tế tập trung tại bệnh viện đang bộc lộ nhiều hạn chế. Áp lực bệnh nhân lớn khiến các cơ sở tuyến trên thường xuyên quá tải, trong khi năng lực của tuyến cơ sở chưa được khai thác tương xứng. Điều này đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại hệ thống theo hướng cân bằng hơn, đưa dịch vụ y tế đến gần người dân.
Thạc sĩ Lê Trường Minh, chuyên gia từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh (HCDC) nhận định: “Một đơn vị y tế cơ sở có thể phải phục vụ hàng chục nghìn người dân. Nếu không có sự hỗ trợ của công nghệ, rất khó đáp ứng yêu cầu thực tế”.
Trước yêu cầu đó, TP Hồ Chí Minh đã từng bước đầu tư đồng bộ cả về hạ tầng vật chất và hạ tầng số cho tuyến cơ sở. Các trạm y tế được định hướng nâng cấp theo hướng hiện đại, kết nối với hệ thống y tế tuyến trên thông qua các nền tảng dữ liệu và phần mềm quản lý.
Các dịch vụ khám chữa bệnh từ xa (Telemedicine) đang được thúc đẩy như một giải pháp quan trọng, giúp người dân tiếp cận tư vấn y tế mà không cần di chuyển, đặc biệt đối với người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính hoặc những trường hợp khó khăn trong việc đi lại.
TS.BS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng TP Hồ Chí Minh cho rằng, việc đưa công nghệ về tuyến cơ sở sẽ góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe ban đầu. “Các công cụ hỗ trợ không thay thế bác sĩ nhưng giúp tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân”, ông nhấn mạnh.
Song song với đó, các thiết bị tầm soát công nghệ cao đang được nghiên cứu, lựa chọn để từng bước đưa về tuyến cơ sở, hỗ trợ phát hiện sớm bệnh lý. Khi năng lực chẩn đoán ban đầu được nâng cao, trạm y tế sẽ thực sự trở thành “cửa ngõ” của hệ thống y tế, góp phần giảm tải cho tuyến trên.
TS.BS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng TP Hồ Chí Minh chia sẻ tại hội thảo gần đây.
Việc kết nối dữ liệu giữa các tuyến cũng là một trong những mục tiêu quan trọng. Khi thông tin sức khỏe của người dân được liên thông, quá trình chuyển tuyến, theo dõi và điều trị sẽ thuận lợi hơn, hạn chế trùng lặp xét nghiệm và tiết kiệm chi phí.
Những thay đổi này không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn góp phần định hình lại thói quen tiếp cận dịch vụ y tế của người dân, từ phụ thuộc vào tuyến trên sang chủ động sử dụng dịch vụ tại cơ sở gần nhất.
Chính quyền cơ sở - điểm tựa chăm sóc sức khỏe
Song song với công nghệ, vai trò của chính quyền cơ sở là yếu tố quyết định trong việc đưa các giải pháp y tế vào thực tiễn. Thực tế tại phường Bình Phú (TP Hồ Chí Minh) cho thấy, khi chính quyền chủ động vào cuộc, việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng có thể được tổ chức một cách bài bản và hiệu quả hơn.
Bà Nguyễn Thị Hằng, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Phú cho biết, Nghị quyết 72-NQ/TW cùng với các chương trình hành động của Chính phủ và Thành ủy TP Hồ Chí Minh là cơ sở định hướng quan trọng để địa phương xây dựng các giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Từ thực tế triển khai tại cơ sở, bà Hằng cho rằng người dân ngày càng quan tâm đến việc ứng dụng khoa học công nghệ trong khám chữa bệnh và theo dõi sức khỏe lâu dài. “Nguyện vọng của người dân là được ứng dụng khoa học công nghệ vào khám chữa bệnh, giúp việc chăm sóc sức khỏe thuận tiện và hiệu quả hơn”, bà chia sẻ.
Bà Nguyễn Thị Hằng, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Phú chia sẻ về thực trạng y tế cơ sở.
Trên cơ sở đó, phường Bình Phú đang xây dựng định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế, từng bước đưa các giải pháp phù hợp vào thực tiễn. Theo bà Hằng, các mô hình này sẽ được triển khai theo lộ trình, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng tiếp cận của người dân.
Cụ thể, UBND phường Bình Phú đã bước đầu giới thiệu giải pháp số “Y tế Bình Phú” tại các sự kiện chuyên ngành như một mô hình kết nối giữa y tế cơ sở và công nghệ. Nền tảng này được xây dựng nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ y tế theo hướng chủ động, thuận tiện và nhanh chóng hơn, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tại địa phương.
Hệ thống tích hợp nhiều tiện ích thiết thực, từ tra cứu thông tin y tế, đặt lịch tiêm chủng, khám bệnh đến tư vấn sức khỏe từ xa; đồng thời hỗ trợ người dân tìm kiếm cơ sở y tế và xử lý các tình huống khẩn cấp thông qua các tính năng như bản đồ y tế, nút SOS và kênh phản ánh trực tuyến.
Phường Bình Phú ra mắt ứng dụng "Y tế Bình Phú", ứng dụng công nghệ phục vụ người dân.
Việc giới thiệu nền tảng này không chỉ cung cấp thêm công cụ hỗ trợ người dân mà còn góp phần lan tỏa các giải pháp công nghệ trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng, hướng tới xây dựng mô hình y tế thông minh ngay từ cơ sở.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo phường Bình Phú, các giải pháp trên hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện và sẽ được triển khai theo lộ trình phù hợp trong thời gian tới.
Song song với định hướng ứng dụng công nghệ, địa phương cũng đặt mục tiêu tăng cường kết nối giữa trạm y tế và các bệnh viện tuyến trên.
“Chúng tôi đã giao cho trạm y tế từng bước kết nối với các bệnh viện tuyến trên để hỗ trợ người dân trong công tác chăm sóc sức khỏe. Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, việc kết nối và nhận được sự hỗ trợ chuyên môn là rất cần thiết”, bà Nguyễn Thị Hằng cho biết.
Theo lãnh đạo địa phương, trạm y tế sẽ đóng vai trò là lực lượng nòng cốt trong quá trình này, vừa là nơi tiếp nhận, sàng lọc ban đầu, vừa là đầu mối kết nối với hệ thống y tế tuyến trên.
Phường Bình Phú thường xuyên tổ chức tuyên truyền phòng, chống bệnh tay chân miệng và sốt xuất huyết cho giáo viên, nhân viên và phụ huynh.
Không dừng lại ở các giải pháp công nghệ, phường Bình Phú cũng chú trọng xây dựng môi trường sống lành mạnh. Công tác vệ sinh môi trường, kiểm soát rác thải, đảm bảo nguồn nước sạch được duy trì thường xuyên nhằm phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm.
Các không gian công cộng được cải tạo, bổ sung thiết bị thể dục, khuyến khích người dân rèn luyện sức khỏe. Các câu lạc bộ dưỡng sinh, thể dục, đi bộ được duy trì, góp phần hình thành thói quen sống lành mạnh trong cộng đồng.
Cùng với đó, các hoạt động tuyên truyền, giáo dục sức khỏe được tổ chức thường xuyên, giúp người dân nâng cao nhận thức và chủ động phòng bệnh.
Mạng lưới cộng tác viên y tế cộng đồng cũng được củng cố, đóng vai trò kết nối giữa chính quyền và người dân, hỗ trợ theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm các nguy cơ.
Trong thời gian tới, phường Bình Phú dự kiến hợp tác với Hội Y tế công cộng TP Hồ Chí Minh để từng bước triển khai các giải pháp như hồ sơ sức khỏe cá nhân và các chương trình tầm soát bệnh, phù hợp với điều kiện thực tế.
Thực tiễn từ cơ sở cho thấy, khi công nghệ được kết hợp với quản trị hiệu quả, y tế tuyến đầu hoàn toàn có thể trở thành nền tảng vững chắc của hệ thống. Người dân không còn thụ động chờ đợi mà từng bước chủ động tham gia vào quá trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của chính mình.
Y tế cơ sở tại TP Hồ Chí Minh đang từng bước ứng dụng công nghệ số, hướng tới xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn diện, hiện đại và lấy người dân làm trung tâm.
Nghị quyết 72 đặt ra mục tiêu xây dựng một xã hội khỏe mạnh, trong đó mỗi người dân là trung tâm. Với những bước đi từ cơ sở, TP Hồ Chí Minh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu này, hướng tới một hệ thống y tế hiện đại, công bằng và bền vững.
Bài, ảnh: Lưu Niệm/Báo Tin Tức và Dân tộc - Thông Tấn Xã Việt Nam
Link Nguồn: