Mã số N3020: 50 năm Thành phố mang tên Bác
Người dân thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm phục vụ hành chính công cấp phường ứng dụng chuyển đổi số.
Bài 1: Chuyển đổi số bắt đầu từ cơ sở
Từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành tại TP Hồ Chí Minh, mở ra giai đoạn mới trong cải cách hành chính. Chuyển đổi số đã lan tỏa xuống cấp phường, xã với nhiều mô hình phục vụ người dân ứng dụng công nghệ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng dịch vụ công.
Chuyển đổi số đi vào cấp cơ sở
Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp được xem là bước chuyển quan trọng trong quá trình đổi mới tổ chức bộ máy của TP Hồ Chí Minh. Không chỉ hướng tới tinh gọn đầu mối, mô hình này còn tạo điều kiện để cấp cơ sở chủ động hơn trong quản lý, điều hành và phục vụ người dân. Trong bối cảnh khối lượng công việc ngày càng lớn, chuyển đổi số và dữ liệu đang trở thành nền tảng cho phương thức quản trị mới, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, việc tổ chức lại mô hình chính quyền theo hướng hai cấp không chỉ nhằm tinh giản bộ máy, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để chính quyền cơ sở phát huy tính chủ động, nâng cao hiệu quả điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp trên nền tảng dữ liệu số.
Thực tế cho thấy, quá trình chuyển đổi số tại TP Hồ Chí Minh đang có sự dịch chuyển rõ rệt từ cấp thành phố xuống cấp cơ sở. Nếu trước đây, các nền tảng số chủ yếu được triển khai tập trung ở quy mô lớn, thì hiện nay trọng tâm đã chuyển xuống nơi trực tiếp phát sinh nhu cầu của người dân. Điều này tạo ra sự thay đổi mang tính nền tảng trong tư duy quản trị, từ mô hình hành chính dựa trên quy trình sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu và công nghệ số.
Sự thay đổi này không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn phản ánh một bước chuyển quan trọng trong cách tiếp cận chính quyền đô thị: Từ quản lý hành chính sang quản trị phục vụ, lấy người dân làm trung tâm.
Tại nhiều phường trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, chuyển đổi số đã không còn dừng lại ở việc số hóa thủ tục hành chính, mà được cụ thể hóa thành những mô hình vận hành mới, gắn trực tiếp với trải nghiệm của người dân.
Chẳng hạn, tại phường An Khánh, việc ứng dụng hệ thống trợ lý ảo và robot hỗ trợ tại Trung tâm phục vụ hành chính công đã thay đổi đáng kể cách người dân tiếp cận dịch vụ công. Thay vì phải tự tìm hiểu quy trình và chuẩn bị hồ sơ theo cách truyền thống, người dân được hướng dẫn trực tiếp thông qua hệ thống tự động, giúp giảm thời gian tra cứu, hạn chế sai sót và nâng cao mức độ chính xác trong xử lý hồ sơ.
Mô hình này không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ kỹ thuật, mà còn góp phần chuẩn hóa quy trình tiếp nhận và xử lý thủ tục hành chính. Việc tích hợp công nghệ vào toàn bộ quá trình phục vụ cho thấy xu hướng chuyển đổi từ “hành chính hỗ trợ công nghệ” sang “công nghệ tham gia vận hành hành chính”.
Còn tại phường Minh Phụng, mô hình “Hành chính số - Phục vụ số” được triển khai theo hướng linh hoạt hóa thời gian phục vụ người dân. Trung tâm hành chính công tại đây tổ chức tiếp nhận hồ sơ đến 19 giờ vào ngày thứ Tư hằng tuần, nhằm đáp ứng nhu cầu của nhóm người dân không thể thực hiện thủ tục trong giờ hành chính.
Đây là một thay đổi mang tính tổ chức quan trọng, phản ánh cách tiếp cận mới trong cải cách hành chính, khi yếu tố “phục vụ theo nhu cầu thực tế của người dân” được đặt lên ngang hàng với quy trình nghiệp vụ. Việc điều chỉnh thời gian làm việc cũng cho thấy chuyển đổi số không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ mà kéo theo sự thay đổi trong mô hình vận hành của chính quyền cơ sở.
Phường An Khánh ứng dụng công nghệ hỗ trợ người dân tra cứu và hướng dẫn thủ tục hành chính.
Trong khi đó, ở phường An Đông, nền tảng cấp phép sử dụng lòng đường, vỉa hè cho phép người dân thực hiện toàn bộ quy trình từ đăng ký, theo dõi hồ sơ đến thanh toán trực tuyến, góp phần rút ngắn thời gian xử lý và tăng tính minh bạch.
Bên cạnh đó, nhiều địa phương đang chủ động xây dựng các mô hình chuyển đổi số phù hợp với đặc thù từng địa bàn. Phường An Lạc triển khai nền tảng An Lạc Business Hub và mô hình "Một cửa thông minh ứng dụng AI" nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân tiếp cận các dịch vụ số.
Phường Phú Lợi (thuộc Bình Dương cũ) đẩy mạnh số hóa dữ liệu quy hoạch, đất đai, triển khai mô hình "Alo Trung tâm phục vụ hành chính công xin nghe", đồng thời 100% cán bộ sử dụng hệ thống quản lý văn bản điện tử.
Trong khi đó, phường Tân Sơn Nhất thí điểm cơ chế Sandbox, hợp tác với doanh nghiệp triển khai các mô hình như chợ đêm công nghệ và cụm thể thao thông minh ứng dụng AI, Internet vạn vật (IoT).
Song song với đầu tư hạ tầng, nhiều địa phương duy trì các tổ công nghệ số cộng đồng, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID, chữ ký số và thanh toán không dùng tiền mặt.
Thực tế cho thấy, dù triển khai theo những cách khác nhau, các mô hình tại cơ sở đều có điểm chung là đưa công nghệ trở thành công cụ phục vụ trực tiếp người dân, thay vì chỉ là công cụ hỗ trợ nội bộ. Điều này cho thấy chuyển đổi số tại cấp cơ sở đã bước sang giai đoạn thực chất, khi tác động được đo bằng trải nghiệm và hiệu quả phục vụ thay vì chỉ bằng mức độ triển khai kỹ thuật.
Từ số hóa thủ tục đến quản trị bằng dữ liệu
Bên cạnh việc đầu tư hạ tầng và số hóa dịch vụ công, TP Hồ Chí Minh cũng xác định nâng cao kỹ năng số cho người dân là điều kiện quan trọng để chuyển đổi số đi vào thực chất. Tháng 10/2025, Thành phố đã phát động phong trào "Bình dân học vụ số" giai đoạn 2025 - 2026 với mục tiêu phổ cập tri thức và kỹ năng số cho người dân, bảo đảm "không ai bị bỏ lại phía sau" trong tiến trình chuyển đổi số.
Theo ông Đặng Minh Thông, Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh, chuyển đổi số chỉ thành công khi người dân có đủ năng lực tiếp cận và sử dụng công nghệ. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2026, 100% người trưởng thành được phổ cập kiến thức số cơ bản, đồng thời triển khai đồng bộ các mô hình như Gia đình số, Đại sứ số, Chợ số và các đội tình nguyện công nghệ số cộng đồng tại 168 xã, phường.
Ông Đặng Minh Thông (áo xanh), Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh trải nghiệm Ngày hội "Điểm chạm số" tổ chức vào sáng 31/5/2026.
Song song với các mô hình thực tiễn, TP Hồ Chí Minh đang triển khai thí điểm đô thị thông minh cấp xã, phường, hướng tới ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong điều hành đô thị. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm chuyển từ mô hình quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu và thông tin thời gian thực.
Trong bối cảnh khối lượng công việc ở cấp cơ sở ngày càng lớn, các lĩnh vực như quản lý đất đai, trật tự đô thị, hạ tầng kỹ thuật, an sinh xã hội hay phòng chống thiên tai đều đòi hỏi khả năng tổng hợp và xử lý dữ liệu nhanh chóng, chính xác.
Theo lãnh đạo Thành phố, việc xây dựng đô thị thông minh cấp cơ sở không đơn thuần là áp dụng công nghệ mà quan trọng hơn là thay đổi phương thức quản trị, chuyển từ điều hành dựa trên kinh nghiệm sang điều hành dựa trên dữ liệu. Đây được xem là bước chuyển mang tính nền tảng trong quá trình hiện đại hóa bộ máy chính quyền đô thị.
Quan điểm này cho thấy chuyển đổi số đang từng bước trở thành nền tảng của mô hình quản trị đô thị hiện đại.
Một điểm quan trọng khác là dữ liệu từ cấp phường, xã không chỉ phục vụ riêng từng địa phương, mà còn được kết nối với hệ thống dữ liệu chung của Thành phố. Sự liên thông này giúp hình thành một hệ sinh thái dữ liệu thống nhất, tạo điều kiện để các cấp chính quyền phối hợp hiệu quả hơn trong quản lý và điều hành.
Ông Lâm Đình Thắng, nguyên Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, hạ tầng số hiện nay có vai trò tương đương hạ tầng giao thông và năng lượng, là nền tảng quan trọng để xây dựng đô thị hiện đại và chính quyền số.
Theo ông Thắng, nếu giao thông là hệ thống kết nối vật lý thì hạ tầng số chính là hệ thống kết nối dữ liệu, giúp bộ máy vận hành nhanh hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn trong bối cảnh đô thị ngày càng phát triển với quy mô lớn.
Người dân được hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng số.
Nhìn tổng thể, quá trình chuyển đổi số tại TP Hồ Chí Minh đang đi theo lộ trình rõ ràng, từ số hóa thủ tục hành chính đến tái cấu trúc quy trình vận hành và tiến tới quản trị đô thị dựa trên dữ liệu.
Điểm đáng chú ý là quá trình này không diễn ra tách biệt giữa các cấp, mà đang lan tỏa đồng thời từ thành phố đến cơ sở, tạo ra sự đồng bộ trong hệ thống quản lý.
Khi các mô hình cấp phường, xã được kết nối với hệ thống dữ liệu chung, TP Hồ Chí Minh đang từng bước hình thành nền tảng của một đô thị vận hành bằng dữ liệu, trong đó công nghệ không chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà dần trở thành công cụ cốt lõi trong điều hành.
Từ nền tảng chuyển đổi số ở cấp cơ sở, TP Hồ Chí Minh đang mở rộng sang giai đoạn phát triển cao hơn, hướng tới xây dựng hệ sinh thái khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nơi các yếu tố nghiên cứu, đầu tư, doanh nghiệp và thị trường được kết nối thành một chuỗi giá trị thống nhất, tạo động lực tăng trưởng mới cho Thành phố trong kỷ nguyên số.
Bài 2: Thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo
TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh phát triển hệ sinh thái khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, lấy Khu Công nghệ cao và các trung tâm nghiên cứu làm hạt nhân. Cùng với đó, các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, UAV và khởi nghiệp sáng tạo đang mở ra động lực tăng trưởng mới cho Thành phố.
Một góc Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh - hạt nhân phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thành phố mang tên Bác.
Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Nếu như ở giai đoạn trước, công nghệ chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ quản trị và cải cách hành chính, thì nay Thành phố đang mở rộng cách tiếp cận, hướng tới xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện, đồng thời hình thành những không gian phát triển mới như trung tâm tài chính quốc tế, kinh tế không gian tầm thấp và đô thị thông minh.
Đây được xem là bước chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào vốn và lao động, sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, dữ liệu và công nghệ lõi; phù hợp với xu hướng cạnh tranh toàn cầu ngày càng đặt trọng tâm vào đổi mới sáng tạo.
Một trong những nền tảng quan trọng của hệ sinh thái này là Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh (SHTP), nơi được xem là hạt nhân phát triển công nghệ của Thành phố trong hơn hai thập kỷ qua. Tính đến nay, SHTP thu hút 163 nhà đầu tư, gồm 51 dự án FDI, với tổng vốn hơn 10,3 tỷ USD và 112 dự án trong nước, với tổng vốn trên 54.800 tỷ đồng, đồng thời tạo việc làm cho hơn 52.000 lao động.
Không chỉ dừng lại ở vai trò sản xuất công nghệ cao, SHTP đang được định hướng chuyển mạnh sang nghiên cứu và phát triển (R&D), đặc biệt trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn, tự động hóa và vật liệu mới. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ mô hình “thu hút đầu tư” sang “tạo ra công nghệ”, từng bước hình thành năng lực nội sinh về công nghệ lõi.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm 23 năm thành lập SHTP, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, mục tiêu phát triển của Thành phố không chỉ là tiếp tục thu hút các tập đoàn công nghệ lớn, mà quan trọng hơn là từng bước làm chủ công nghệ lõi.
Theo ông, Việt Nam có lợi thế về nguồn nhân lực trẻ cùng nền tảng giáo dục tốt về toán học và khoa học cơ bản; nếu được khơi dậy đúng hướng sẽ có thể tham gia sâu hơn vào các ngành công nghệ chiến lược như AI và bán dẫn.
Quan điểm này cho thấy định hướng phát triển của TP Hồ Chí Minh đang dịch chuyển từ vai trò “điểm đến đầu tư” sang vai trò chủ động hơn trong nghiên cứu, sáng tạo và làm chủ công nghệ.
Theo định hướng phát triển giai đoạn 2025 - 2030, SHTP được đặt mục tiêu trở thành trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế, đóng vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thành phố Hồ Chí Minh, hướng tới mô hình “công viên khoa học” thay vì chỉ là khu công nghiệp công nghệ cao truyền thống.
Sự chuyển đổi này phản ánh xu hướng chung của các đô thị công nghệ trên thế giới, khi ranh giới giữa sản xuất, nghiên cứu và ứng dụng ngày càng thu hẹp.
Hoạt động nghiên cứu và phát triển tại các doanh nghiệp công nghệ cao.
Song song với SHTP, Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tại TP Hồ Chí Minh (C4IR) đang đóng vai trò kết nối Thành phố với mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Thông qua đó, Thành phố có điều kiện tiếp cận nhanh hơn các mô hình quản trị công nghệ mới, đặc biệt trong các lĩnh vực như AI, dữ liệu lớn, công nghiệp thông minh và chuyển đổi số.
Mở rộng không gian phát triển mới
Cùng với việc củng cố nền tảng công nghệ lõi, TP Hồ Chí Minh đang mở rộng các không gian phát triển mới, trong đó nổi bật là Trung tâm Tài chính quốc tế, kinh tế không gian tầm thấp và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.
Việc hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) được xem là một bước đi mang tính chiến lược trong cấu trúc phát triển dài hạn của Thành phố. Trung tâm này không chỉ hướng tới mục tiêu thu hút dòng vốn quốc tế mà còn đóng vai trò định hướng và phân bổ nguồn lực tài chính vào các lĩnh vực ưu tiên như hạ tầng chiến lược, công nghiệp nền tảng, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Theo định hướng phát triển, TP Hồ Chí Minh đang từng bước xây dựng hạ tầng số đồng bộ phục vụ trung tâm tài chính, trong đó tập trung vào các trung tâm dữ liệu lớn (data center), điện toán đám mây và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích, giám sát và quản lý dòng vốn. Đây là yếu tố quan trọng để đảm bảo trung tâm tài chính có thể vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế trong bối cảnh kinh tế số ngày càng chi phối các hoạt động tài chính toàn cầu.
Song song với lĩnh vực tài chính, TP Hồ Chí Minh đang hình thành hệ sinh thái kinh tế không gian tầm thấp (Low Altitude Economy - LAE), trong đó thiết bị bay không người lái (UAV) được xem là một trong những công nghệ trọng tâm. Thông qua các hoạt động kết nối tại Sàn Giao dịch công nghệ TP Hồ Chí Minh, nhiều mô hình ứng dụng UAV đang được thử nghiệm trong các lĩnh vực như giám sát đô thị, quản lý hạ tầng, logistics, nông nghiệp công nghệ cao và ứng phó thiên tai.
Các chuyên gia nhận định, không gian dưới 1.000m đang dần trở thành một hạ tầng kinh tế mới của thế kỷ XXI, tương tự vai trò của đường sắt trong thế kỷ XIX hay hàng không dân dụng trong thế kỷ XX. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả không gian này, yếu tố then chốt không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở hành lang pháp lý, mô hình ứng dụng thực tiễn và mức độ chấp nhận của thị trường.
Kinh tế tầm thấp được xem là một không gian phát triển mới, mở ra cơ hội ứng dụng công nghệ bay không người lái và các dịch vụ trên không nhằm tạo động lực tăng trưởng cho nền kinh tế số.
Trong bối cảnh đó, việc hình thành niềm tin đối với sản phẩm công nghệ do Việt Nam nghiên cứu và phát triển được xem là điều kiện quan trọng để phát triển bền vững hệ sinh thái UAV nói riêng và kinh tế không gian tầm thấp nói chung.
Bên cạnh các không gian phát triển mới, TP Hồ Chí Minh cũng ghi nhận bước tiến đáng chú ý trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu. Theo Báo cáo Chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo toàn cầu năm 2026 của StartupBlink, Thành phố đã tăng 12 bậc, vươn lên vị trí thứ 98 toàn cầu, lần đầu tiên góp mặt trong Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp năng động nhất thế giới.
Kết quả này không chỉ phản ánh sự cải thiện về thứ hạng, mà còn cho thấy quá trình tích lũy dài hạn của Thành phố về hạ tầng công nghệ, môi trường đầu tư, chính sách hỗ trợ khởi nghiệp và sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Đây cũng là một trong những chỉ dấu quan trọng cho thấy hệ sinh thái khoa học công nghệ của TP Hồ Chí Minh đang dần tiệm cận các trung tâm đổi mới sáng tạo trong khu vực.
Song song với đó, Thành phố đang triển khai các cơ chế thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu thông qua quỹ đầu tư mạo hiểm, sàn giao dịch công nghệ thế hệ mới và các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khoa học công nghệ. Những thiết chế này đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối ba thành tố: nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư, qua đó rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường.
Song song với đó, Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh cũng đang triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu hỗ trợ hàng trăm nghìn doanh nghiệp tiếp cận công nghệ số, nền tảng AI và các giải pháp quản trị hiện đại.
Theo ông Lâm Đình Thắng, nguyên Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh, doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà phải trở thành lực lượng trung tâm trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đóng vai trò lan tỏa công nghệ vào nền kinh tế thực.
Có thể thấy, TP Hồ Chí Minh đang từng bước chuyển dịch từ mô hình phát triển dựa trên công nghiệp truyền thống sang mô hình đô thị tri thức, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số giữ vai trò trung tâm.
Nhiều hoạt động trình diễn, kết nối và chuyển giao công nghệ được tổ chức thường xuyên tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP Hồ Chí Minh (Sihub), góp phần thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thành phố.
Sự phát triển đồng thời của Khu Công nghệ cao, Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Trung tâm Tài chính quốc tế, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo và các mô hình kinh tế mới như UAV đang tạo nên một cấu trúc phát triển đa tầng, có tính liên kết cao.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, lựa chọn chiến lược của TP Hồ Chí Minh thể hiện rõ định hướng: lấy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng chủ đạo, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực trong giai đoạn phát triển mới.
Bài cuối: Hướng tới đô thị đổi mới sáng tạo toàn diện
TP Hồ Chí Minh đang mở rộng không gian phát triển với Trung tâm tài chính quốc tế, hệ sinh thái công nghệ và các mô hình kinh tế mới. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, nhằm nâng cao vai trò của Thành phố trong kết nối tài chính toàn cầu, công nghệ lõi và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn 2030 - 2045.
TP Hồ Chí Minh đang hướng tới trở thành một đô thị đổi mới sáng tạo toàn diện.
Tái cấu trúc không gian phát triển và mô hình tăng trưởng mới
Sau 50 năm mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, TP Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tái cấu trúc sâu sắc mô hình tăng trưởng, không chỉ ở khía cạnh kinh tế mà còn ở không gian phát triển, thể chế và phương thức huy động nguồn lực.
Trong bối cảnh các động lực truyền thống như lao động giá rẻ, đất đai và ưu đãi đầu tư dần tiệm cận giới hạn, Thành phố buộc phải chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu. Đây là yêu cầu mang tính tất yếu trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng dựa vào đổi mới sáng tạo và năng lực công nghệ lõi.
Trọng tâm của quá trình chuyển đổi này là hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC), đồng thời tái cấu trúc hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo hướng tích hợp.
Không gian phát triển mới không chỉ được hiểu theo nghĩa địa lý, mà đang dần trở thành không gian tài chính - công nghệ - dữ liệu, nơi các dòng vốn, dòng công nghệ và dòng tri thức được vận hành trong cùng một hệ sinh thái phát triển.
Việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế được xác định không chỉ là giải pháp thu hút vốn đầu tư, mà còn là công cụ chiến lược nhằm mở rộng năng lực kết nối của Việt Nam với hệ thống tài chính toàn cầu.
Theo ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, Thành phố cam kết tiên phong triển khai Trung tâm tài chính quốc tế với tinh thần phụng sự lợi ích quốc gia và sự phát triển chung của cả nước. Đây không phải là dự án đơn lẻ của địa phương, mà là một thiết chế tài chính mang tính quốc gia, có vai trò kết nối Việt Nam với thị trường vốn quốc tế.
Thực tiễn cho thấy, TP Hồ Chí Minh hiện là địa bàn trọng điểm về thu hút đầu tư nước ngoài với hơn 20.000 dự án FDI, tổng vốn gần 142 tỷ USD đến từ 152 quốc gia và vùng lãnh thổ. Khu vực FDI hiện đóng góp khoảng 20% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và hơn 50% kim ngạch xuất khẩu của Thành phố.
Tuy nhiên, theo đánh giá của lãnh đạo Thành phố, dư địa phát triển dựa trên mô hình thâm dụng lao động và ưu đãi thuế truyền thống đang thu hẹp nhanh. Trong khi đó, cạnh tranh quốc tế ngày càng chuyển sang cạnh tranh về thể chế, chất lượng môi trường đầu tư và năng lực đổi mới sáng tạo.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hình thành một không gian phát triển mới có khả năng thu hút dòng vốn chất lượng cao, đồng thời nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế đô thị.
TP Hồ Chí Minh tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, hướng tới thu hút dòng vốn chất lượng cao và các dự án công nghệ, tài chính trong giai đoạn phát triển mới.
Theo lãnh đạo Thành phố, giai đoạn 2026 - 2035, Việt Nam cần khoảng 1.500 - 1.600 tỷ USD vốn đầu tư toàn xã hội để thực hiện các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững. Riêng TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2026 - 2030 cần huy động trên 3,2 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, trong khi ngân sách Thành phố dự kiến đáp ứng khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Đây được xem là một trong những cơ sở quan trọng để hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế, mở rộng khả năng huy động nguồn lực từ thị trường vốn toàn cầu.
Nhìn tổng thể, TP Hồ Chí Minh đang từng bước hình thành một hệ sinh thái tích hợp, trong đó tài chính quốc tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo không vận hành tách rời mà được kết nối trong một cấu trúc phát triển thống nhất.
Trung tâm Tài chính quốc tế được kỳ vọng sẽ trở thành nơi hội tụ của các quỹ đầu tư toàn cầu, ngân hàng đầu tư, công ty quản lý tài sản và các định chế tài chính lớn. Đây là những chủ thể có khả năng dẫn dắt dòng vốn dài hạn vào các lĩnh vực chiến lược như hạ tầng, công nghệ cao, năng lượng sạch, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
Quan trọng hơn, Trung tâm Tài chính quốc tế được kỳ vọng không chỉ thu hút dòng vốn mà còn giúp Việt Nam tiếp cận “phần giá trị vô hình” của FDI, bao gồm công nghệ tài chính (fintech), chuẩn mực quản trị quốc tế, hệ thống dữ liệu và mạng lưới chuyên gia toàn cầu.
Song song với đó, hệ sinh thái khoa học công nghệ của Thành phố đang được tái cấu trúc mạnh mẽ. Khu Công nghệ cao TP Hồ Chí Minh (SHTP) tiếp tục giữ vai trò hạt nhân với 163 nhà đầu tư, tổng vốn FDI hơn 10,3 tỷ USD và hơn 52.000 lao động.
Đáng chú ý, SHTP đang chuyển dịch từ mô hình thu hút sản xuất công nghệ cao sang trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), tập trung vào trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ bán dẫn và tự động hóa. Đây là bước chuyển quan trọng từ “thu hút công nghệ” sang “tạo ra công nghệ”, hướng tới mục tiêu làm chủ công nghệ lõi.
Cùng với đó, Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (C4IR) tại TP Hồ Chí Minh đang đóng vai trò cầu nối giữa Thành phố và mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), giúp tiếp cận nhanh hơn các mô hình quản trị công nghệ tiên tiến.
Ở cấp độ thị trường, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Thành phố đã ghi nhận bước tiến đáng chú ý khi theo Báo cáo StartupBlink 2026, TP Hồ Chí Minh tăng 12 bậc, vươn lên vị trí thứ 98 toàn cầu, lần đầu tiên lọt vào Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp năng động nhất thế giới.
Song song với đó, các thiết chế mới như quỹ đầu tư mạo hiểm, sàn giao dịch công nghệ thế hệ mới và các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khoa học công nghệ đang dần hình thành, đóng vai trò cầu nối giữa nghiên cứu và thị trường.
Cùng với Trung tâm Tài chính quốc tế và hệ sinh thái công nghệ, TP Hồ Chí Minh cũng hướng tới xây dựng mô hình bản sao số đô thị (Digital Twin), được xem là một trong những nền tảng quan trọng của đô thị thông minh trong tương lai.
Khác với bản đồ số thông thường, Digital Twin cho phép mô phỏng đô thị theo thời gian thực thông qua dữ liệu lớn, cảm biến IoT và hệ thống camera thông minh. Nhờ đó, chính quyền có thể phân tích, dự báo và đưa ra quyết định đối với các tình huống như ùn tắc giao thông, ngập nước, phân bổ dân cư hay phát triển hạ tầng.
Giải pháp và kết quả triển khai thí điểm mô hình đô thị thông minh tại Đặc khu Côn Đảo.
Mô hình này đã được triển khai thí điểm tại Côn Đảo với nhiều lớp dữ liệu về quy hoạch, dân cư, môi trường và di sản văn hóa. Đây được xem là nền tảng để TP Hồ Chí Minh từng bước xây dựng mô hình quản trị đô thị dựa trên dữ liệu, tiến tới đô thị thông minh và đô thị đổi mới sáng tạo toàn diện.
Động lực chiến lược từ chính sách quốc gia và xu thế toàn cầu
Trong tổng thể chiến lược phát triển mới, TP Hồ Chí Minh đang triển khai các định hướng gắn chặt với Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây được xem là nền tảng chính trị - chiến lược quan trọng, tạo hành lang để Thành phố đẩy mạnh các mô hình phát triển dựa trên tri thức và công nghệ.
Đồng thời, xu thế toàn cầu cũng đang tạo ra áp lực và cơ hội đan xen. Các tổ chức quốc tế nhận định, dòng vốn FDI toàn cầu đang giảm về quy mô nhưng tăng mạnh tính chọn lọc, tập trung vào các lĩnh vực như AI, bán dẫn, công nghệ xanh và chuyển đổi số.
Trong bối cảnh đó, cạnh tranh giữa các quốc gia không còn là cạnh tranh dự án riêng lẻ, mà là cạnh tranh giữa các hệ sinh thái phát triển. Điều này đòi hỏi TP Hồ Chí Minh phải chuyển từ tư duy “thu hút đầu tư” sang tư duy “kiến tạo hệ sinh thái”.
Tại Hội nghị toàn quốc về triển khai Nghị quyết 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (diễn ra ngày 30/6/2026 vừa qua), ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, TP Hồ Chí Minh đã chuyển mạnh sang tư duy kiến tạo hệ sinh thái để thu hút dòng vốn chất lượng cao, thay vì chỉ thu hút dự án đơn lẻ.
Theo đó, Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ là nơi thu hút vốn, mà còn là không gian kết nối giữa dòng vốn quốc tế và nền kinh tế trong nước, giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn lực toàn cầu với chi phí hợp lý hơn.
Nhìn tổng thể, TP Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mang tính cấu trúc, trong đó ba trụ cột gồm tài chính quốc tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đang dần được tích hợp trong cùng một chiến lược phát triển.
Sự kết hợp giữa Trung tâm Tài chính quốc tế, Khu Công nghệ cao, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, Trung tâm C4IR và các thiết chế thị trường công nghệ đang tạo nên một cấu trúc phát triển đa tầng, đa trung tâm.
Trong cấu trúc đó, dòng vốn, công nghệ và tri thức không còn vận hành riêng lẻ mà được kết nối thành một hệ sinh thái thống nhất, tạo ra nền tảng cho tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo.
Ứng dụng công nghệ trong giải quyết thủ tục hành chính góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, lấy người dân làm trung tâm.
Trong quá trình triển khai, TP Hồ Chí Minh xác định Nghị quyết 57-NQ/TW là kim chỉ Nam quan trọng, tạo động lực thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế đô thị trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, TP Hồ Chí Minh tiếp tục kiên định định hướng phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và hội nhập quốc tế, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực trong giai đoạn 2030 - 2045.
Bài, ảnh: Lưu Niệm/Báo Tin Tức và Dân tộc - Thông Tấn Xã Việt Nam
Link Nguồn: