Mã số N3041: Seri 7 bài về “Nghị quyết 57”

1. Về chất lượng và chiều sâu nội dung:

Không dừng lại ở việc phổ biến chính sách, giá trị nội dung của chuỗi tác phẩm nằm ở cách khai thác những câu chuyện thực tế phía sau chủ trương của Nhà nước, đi sâu vào những trăn trở và nỗ lực của các nhà khoa học, doanh nghiệp trên địa bàn TP.HCM khi Nghị quyết 57 đi vào cuộc sống.

TỪ ĐỊNH HƯỚNG CHÍNH SÁCH…

Phần 1 - Bệ phóng cho Đô thị Khoa học Công nghệ nhấn mạnh những điểm nổi bật của Nghị quyết 57 trong việc mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp khoa học công nghệ, đặc biệt là các startup, thông qua cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và các quỹ đầu tư mạo hiểm. Đồng thời, thông qua chia sẻ từ các chuyên gia tại Công viên Phần mềm Quang Trung (QTSC) hay doanh nghiệp TMA, phóng sự cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn trong quá trình triển khai như việc thiếu cơ chế định giá tài sản trí tuệ khiến nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực sự “chạm” được đến các ưu đãi chính sách.

Từ bài toán thể chế, Phần 2 - Kích hoạt sức mạnh kết nối làm nổi bật bức tranh hạ tầng khoa học công nghệ tại TP.HCM dưới tác động của Nghị quyết 57 với lợi thế từ 4 lớp nền tảng: hạ tầng vật lý, viễn thông, dữ liệu và đổi mới sáng tạo. Điểm đột phá được nhấn mạnh là lần đầu tiên dữ liệu được xác định như một loại hàng hóa kinh tế có thể định giá và khai thác thương mại. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là nguồn dữ liệu còn phân tán, các phòng thí nghiệm và hạ tầng chưa liên thông theo hướng dùng chung, khiến nguồn lực chưa được khai thác hiệu quả. Từ đó, phóng sự đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng kiến trúc dữ liệu chung và tăng cường liên kết hệ sinh thái để công nghệ thực sự tạo ra động lực tăng trưởng.

Khi cơ chế và hạ tầng đã dần định hình, Phần 3 - Bứt phá từ nguồn nhân lực đi sâu vào yếu tố con người - lực lượng quyết định để vận hành đô thị thông minh. Dù các trường đại học lớn như Trường Đại học Bách Khoa hay Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG - TP.HCM) đang đẩy mạnh đào tạo các ngành chiến lược như AI, bán dẫn, thiết kế vi mạch, nhưng thực tế vẫn tồn tại khoảng cách giữa giảng đường và môi trường làm việc tại doanh nghiệp. 

Phóng sự đã ghi nhận những giải pháp thiết thực đang được triển khai như mô hình đào tạo theo “đơn đặt hàng”, tăng thời gian thực hành tại doanh nghiệp và đặc biệt là cơ chế “block funding” – cấp ngân sách theo gói của Bộ Khoa học và Công nghệ nhằm trao quyền tự chủ cho các trường đại học, tạo sự cộng hưởng chất xám trong mô hình hợp tác “3 nhà” (Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp).

…ĐẾN NHỮNG CÂU CHUYỆN THỰC TIỄN

Những năm qua, kinh tế Việt Nam tăng trưởng đáng kể nhưng chủ yếu dựa vào vốn và lao động chi phí thấp. Giá trị xuất khẩu công nghệ cao vẫn phụ thuộc phần lớn vào khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Muốn đạt tăng trưởng hai con số, Việt Nam buộc phải chuyển sang tăng trưởng nhờ nâng cao năng suất lao động, tạo ra các giải pháp công nghệ mang hàm lượng chất xám cao. Trong đó cần đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D).

Thế nhưng, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ nguồn lực để tự đầu tư toàn bộ cho R&D, trong khi các startup trẻ đam mê nghiên cứu và sáng tạo lại gặp nhiều khó khăn để đưa các sản phẩm công nghệ mới ra thị trường.

Ông Võ Văn Khôi - Đại diện startup VietDynamic bộc bạch: “Các startup ở Việt Nam đang vấp phải một rào cản rất lớn là bức tường về niềm tin. Khách hàng luôn ngầm định rằng những công nghệ tiên tiến hay tự động hóa chính xác cao cần phải đến từ Đức, Mỹ hay Nhật”.

Qua cú “bắt tay” chiến lược giữa Cơ khí Hồng Ký và startup trẻ VietDynamic, Phần 4 - Khi doanh nghiệp Việt làm chủ công nghệ đã góp phần đưa ra lời giải cho bài toán trên: cần đẩy mạnh xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở trên tinh thần “Muốn đi xa thì phải đi cùng nhau” giữa các doanh nghiệp trong nước. 

Trong đó, các doanh nghiệp lớn sẽ "đưa đề bài" và hỗ trợ nguồn vốn, còn các startup sẽ cung cấp “lời giải”. Lúc này, những nguồn lực riêng lẻ được kết nối thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy các bên cùng phát triển và nâng cao năng lực sản xuất. Đây cũng là minh chứng cho thấy tinh thần chủ động làm chủ công nghệ và tối ưu hóa nguồn lực của doanh nghiệp Việt.

Câu chuyện về xây dựng hệ sinh thái tiếp tục được mở rộng thông qua Sàn Giao dịch Công nghệ TP.HCM (Techport) trong Phần 6 - Khơi thông dòng chảy công nghệ. Phiên bản mới của Techport ra mắt ngày 20/3/2026 đã có nhiều đổi mới đáng chú ý như số hóa toàn bộ quy trình giao dịch, quy tụ hơn 2.000 doanh nghiệp và 25.000 công nghệ, thiết bị. 

Thông qua quy trình thẩm định khắt khe và kết nối cung - cầu trên Techport, các giải pháp công nghệ nội địa (như mô hình nhà sấy năng lượng kép của Công ty Sắc Mộc Tinh) đã từng bước vượt qua được rào cản hoài nghi của thị trường, tiếp cận đúng tệp khách hàng phù hợp tại TP.HCM. 

Phần 5 - Kinh tế tầm thấp: Khi công nghệ chinh phục bầu trời và Phần 7 - Kinh tế tầm thấp: Để những thiết bị bay cất cánh lại tiếp cận một không gian tăng trưởng tương đối mới tại TP.HCM: Kinh tế tầm thấp. Nếu Phần 5 tập trung vào năng lực công nghệ và hệ sinh thái sản xuất, thì Phần 7 đi sâu vào bài toán đào tạo nhân lực đặc thù và hoàn thiện hành lang pháp lý quản lý vùng trời.

Phóng sự ghi nhận bước tiến của các doanh nghiệp Việt như Saolatek và CT UAV khi chuyển từ nhập khẩu sang tự thiết kế, chế tạo phần cứng lẫn phần mềm điều khiển và xuất khẩu ra quốc tế. Đi sâu vào năng lực làm chủ công nghệ lõi, tác phẩm giới thiệu công trình xử lý sự cố UAV mất tín hiệu GPS của nhóm PGS.TS Ngô Khánh Hiếu (Trường Đại học Bách Khoa TP.HCM). Bên cạnh đó, hai phóng sự cũng gợi mở những vấn đề chưa có lời giải về việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao ngay từ giảng đường và hoàn thiện hành lang pháp lý quản lý vùng trời “để những thiết bị bay thật sự cất cánh”.

Đặt trong định hướng phát triển đô thị khoa học công nghệ từ tinh thần Nghị quyết 57, chuỗi 7 tập phóng sự đã nhấn mạnh hai yếu tố cốt lõi để hệ sinh thái đổi mới sáng tạo TP.HCM bứt phá:

Thứ nhất, cần sự chủ động kết nối và chia sẻ nguồn lực giữa các chủ thể. Doanh nghiệp lớn đưa ra đề bài và mở cửa dữ liệu, startup và viện trường cung cấp lời giải công nghệ, còn Nhà nước kiến tạo hành lang pháp lý và các thiết chế trung gian uy tín như Techport hay SIHUB (Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM).

Thứ hai, phải kiên trì làm chủ công nghệ lõi và chuẩn bị nguồn nhân lực đi trước một bước. Từ chiếc máy kiểm tra bo mạch AOI, hệ thống nhà sấy nông sản cho đến thuật toán tự hành của thiết bị bay không người lái và quy hoạch quản lý vùng trời, tất cả đều cho thấy tự chủ công nghệ không dừng ở khẩu hiệu mà bắt đầu từ năng lực giải quyết những bài toán thực tế của Thành phố.

2. Tính phát hiện của tác phẩm:

Thứ nhất, làm rõ sự thay đổi trong tư duy làm R&D của doanh nghiệp Việt thông qua mô hình đổi mới sáng tạo mở. Thay vì tự gánh vác chi phí rủi ro khổng lồ hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào máy móc ngoại nhập, sự hợp tác giữa Hồng Ký và một startup trẻ như VietDynamic cho thấy sự chủ động nhận diện nhu cầu và tin tưởng vào năng lực kỹ sư nội địa để cùng tạo ra sản phẩm công nghệ cao mang thương hiệu Việt. Đây là một mô hình đổi mới sáng tạo mở có thể tham khảo cho các doanh nghiệp khác, lan tỏa tinh thần hợp tác cùng phát triển trong khoa học công nghệ.

Thứ hai, nhận định những khó khăn thực tế của các nhà khoa học và startup Việt khi đưa sản phẩm ra thị trường. Nhiều sáng chế có giá trị nhưng không thể thương mại hóa vì thiếu vốn thử nghiệm, vướng thủ tục tài sản công hay khách hàng thiếu niềm tin vào sản phẩm nội địa. Thông qua đó, tác phẩm cũng làm rõ vai trò thiết thực của những tổ chức trung gian như Sàn Giao dịch Công nghệ TP.HCM (Techport) trong việc đứng ra thẩm định, định giá và làm cầu nối uy tín để chất xám của người Việt có thể giải quyết bài toán thực tiễn của đời sống.

Thứ ba, tiếp cận và giải nghĩa một cách sinh động về xu hướng “kinh tế tầm thấp” - khái niệm còn tương đối mới mẻ tại Việt Nam. Không chỉ giới thiệu những thành tựu tự chủ công nghệ UAV như chuyến bay vượt biển Cần Giờ hay thuật toán bay tự động khi mất tín hiệu GPS, phóng sự còn đặt ra những câu hỏi rất thực tế về việc quy hoạch vùng bay, cấp bằng lái cho người điều khiển thiết bị bay và trách nhiệm pháp lý khi xảy ra va chạm trên không.

3. Cách thức thể hiện và điểm sáng tạo:

Chuỗi tác phẩm gồm 7 tập được xây dựng như một bức tranh hoàn chỉnh về Nghị quyết 57, phát sóng định kỳ vào thứ Bảy trên kênh HTV9 và đăng tải trọn bộ trên kênh YouTube Khoa học Công nghệ. Với việc phát sóng liên tục từ tháng 4 đến tháng 8/2026, tác phẩm hệ thống hóa các nhóm vấn đề từ chính sách, hạ tầng, nhân lực đến ứng dụng thực tiễn; qua đó cung cấp cho công chúng góc nhìn toàn cảnh về sự chuyển động của hệ sinh thái khoa học - công nghệ tại TP.HCM. 

Sự kết hợp giữa phát sóng truyền hình truyền thống và lưu trữ trên nền tảng số YouTube với bộ nhận diện hình ảnh được thiết kế đồng bộ giúp tác phẩm tiếp cận đa dạng nhóm công chúng. Khán giả đại chúng có thể xem trên truyền hình, trong khi các sinh viên, nhà nghiên cứu hay doanh nghiệp có thể chủ động xem lại từng tập trên YouTube như một nguồn tư liệu tham khảo bất cứ lúc nào.

Trong quá trình thực hiện, nhóm tác giả đã tham dự các hội thảo khoa học, sự kiện kết nối cung - cầu công nghệ và trao đổi sâu với nhiều nhóm đối tượng từ chuyên gia, nhà khoa học đến các doanh nghiệp, cá nhân khởi nghiệp. Chính quá trình lắng nghe và ghi nhận trực tiếp những vướng mắc trong thực tế vận hành đã cung cấp chất liệu để nhóm xây dựng đường dây kịch bản, đảm bảo mỗi tập phát sóng đều phản ánh đúng những vấn đề cốt lõi trong hoạt động khoa học - công nghệ của thành phố.

Để tránh sự khô khan, ê-kíp đã đưa khán giả vào không gian sản xuất và nghiên cứu thực tế từ dây chuyền lắp ráp máy hàn điện tử tại nhà máy Hồng Ký, các phòng lab đại học và hiện trường bay thử nghiệm drone. Những câu chuyện người thật, việc thật giúp các khái niệm chính sách trở nên sống động và dễ hiểu. Đồng thời, phóng sự cũng mở ra một cuộc thảo luận đa chiều, đa góc nhìn từ quan điểm của các nhà hoạch định chính sách, các chuyên gia công nghệ cho đến doanh nghiệp trẻ và các bạn sinh viên. 

Khi phải truyền tải những khái niệm công nghệ phức tạp, khó thể hiện bằng hình ảnh thực tế, nhóm tác giả đã ứng dụng công nghệ Trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Gen AI) để tạo ra các video và hình ảnh minh họa. Nội dung của các đồ họa đều được nhóm kiểm định độ chính xác về mặt chuyên môn và số liệu trước khi dùng AI để tạo ra các chuyển động, đảm bảo sự chủ động trong việc ứng dụng công nghệ mới vào quy trình sản xuất sản phẩm báo chí - truyền thông. 

Việc kết hợp giữa hình ảnh ghi hình thực tế tại hiện trường và đồ họa chuyển động bằng AI đã giải quyết bài toán thiếu tư liệu hình ảnh cho các khái niệm trừu tượng, giúp người xem dễ dàng hình dung vấn đề. 

4. Mức độ lan tỏa, phản hồi của công chúng và tác động đối với hoạt động đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo:

Đối với người trẻ và sinh viên, tác phẩm mở ra góc nhìn rõ nét về những ngành nghề xu hướng tương lai như thiết kế vi mạch, AI hay kỹ thuật vận hành thiết bị bay không người lái. Hình ảnh các sinh viên Đại học Bách Khoa hay Học viện Hàng không Việt Nam trực tiếp tham gia các dự án nghiên cứu thực tế ngay từ giảng đường góp phần truyền cảm hứng về tinh thần chủ động học tập, sẵn sàng thích ứng với nhu cầu mới của thị trường lao động.

Đối với cộng đồng khởi nghiệp và doanh nghiệp, chuỗi phóng sự đặt trọng tâm vào việc đi tìm lời giải thực tiễn cho bài toán thương mại hóa sản phẩm, giải pháp công nghệ. Câu chuyện thành công của máy AOI Made in Vietnam hay hành trình mở rộng thị trường qua Sàn Giao dịch Công nghệ (Techport) giúp các startup thêm vững tin vào con đường nghiên cứu công nghệ lõi, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp lớn tại Việt Nam cởi mở hơn trong việc đặt hàng và đồng hành cùng các đơn vị trẻ trong nước.

Đối với các nhà khoa học và cơ quan quản lý, tác phẩm là cầu nối phản ánh góc nhìn đa chiều, những vướng mắc từ thực tiễn của doanh nghiệp và Viện, trường như rào cản quản lý tài sản công trong chuyển giao nghiên cứu, bài toán định giá tài sản trí tuệ hay nhu cầu hoàn thiện khung pháp lý cho kinh tế tầm thấp. Qua đó, tác phẩm góp thêm tiếng nói thực tiễn để các cơ chế, chính sách ngày càng bám sát vào thực tiễn cuộc sống.

Với thể loại chính luận - khoa học công nghệ chuyên sâu, thời lượng dài (14 - 18 phút/tập), chuỗi tác phẩm đã ghi nhận lượng tiếp cận trên nền tảng YouTube với tổng cộng 3.300 lượt xem (tính đến tháng 10/2026).

5. Danh sách nhóm tác giả:

- Biên tập, viết kịch bản, tổ chức sản xuất: Đoàn Nhật Việt

- Quay phim: Duy Quyền, Công Hòa

- Dựng phim và đồ họa: Thanh Nhi, Hoàng Yến

6. Nguồn tài liệu, tác phẩm minh chứng:

Danh sách 7 tập phát sóng trong chuỗi phóng sự:

Phần 1: Nghị quyết 57 – Bệ phóng cho Đô thị Khoa học Công nghệ 

• Phát sóng vào 16g05 ngày 25/4/2026 trên HTV9

• Link: https://youtu.be/a_-pbcNU4gE?si=f5NtkvY8F6OtyQ5u 

Phần 2: Nghị quyết 57 – Kích hoạt sức mạnh kết nối

• Phát sóng vào 16g05 ngày 9/5/2026 trên HTV9

• Link: https://youtu.be/GTcpZ5lXiyY?si=plwtZPZhvIBQQuY8 

Phần 3: Nghị quyết 57 – Bứt phá từ nguồn nhân lực 

• Phát sóng vào 16g05 ngày 6/6/2026 trên HTV9

• Link: https://youtu.be/Y3KyNrRBhps?si=AZj0moffyhXy3qjJ 

Phần 4: Nghị quyết 57 – Khi doanh nghiệp Việt làm chủ công nghệ 

• Phát sóng vào 16g05 ngày 20/6/2026 trên HTV9

• Link: https://www.youtube.com/watch?v=llveIeLRZKY 

Phần 5: Nghị quyết 57 – Kinh tế tầm thấp: Khi công nghệ chinh phục bầu trời

• Phát sóng vào 16g05 ngày 18/7/2026 trên HTV9

• Link: https://youtu.be/hVlALHXDCR4?si=n3ad6YLxPb36wRqw 

Phần 6: Nghị quyết 57 – Khơi thông dòng chảy công nghệ 

• Phát sóng vào 16g05 ngày 1/8/2026 trên HTV9

• Link: https://www.youtube.com/watch?v=c8GeW_IV9Uk 

Phần 7: Nghị quyết 57 – Kinh tế tầm thấp: Để những thiết bị bay cất cánh 

• Phát sóng vào 16g05 ngày 15/8/2026 trên HTV9

• Link: https://www.youtube.com/watch?v=WQczQX0N98I