Mã số N3047: Biến xe lăn tay thành xe lăn điện – thay đổi nhỏ hướng đến người yếu thế

  - Chia sẻ:    
Trong bức tranh khởi nghiệp sôi động tại các môi trường giáo dục TP.HCM, ngày càng có nhiều sinh viên hướng chất xám của mình đến nhóm người yếu thế trong xã hội. Trong đó, dự án E-Motion ra đời như một minh chứng cho rõ nét, mang đến một giải pháp "hô biến" chiếc xe lăn tay truyền thống thành xe lăn trợ lực điện thông minh.

Dự án được khởi nguồn từ sự quan sát và thấu cảm sâu sắc của một nhóm sinh viên đa ngành từ Kỹ thuật, Kinh tế, Xã hội đến từ Trường Đại học Quốc tế, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia TPHCM và Đại học Kinh tế TP.HCM. Qua những chuyến đi thực tế cộng đồng, nhóm nhận thấy việc di chuyển của người khuyết tật mưu sinh trên đường phố bằng xe lăn tay là một thách thức lớn: vô cùng vất vả, tốn nhiều sức lực khi đi xa hoặc lên dốc. Trong khi đó, các dòng xe lăn điện trên thị trường lại có giá quá đắt đỏ, vượt xa tầm với của nhiều lao động nghèo. 

Từ khoảng trống đó, nhóm sinh viên đặt ra một bài toán mang tính bước ngoặt: Làm thế nào để cải thiện khả năng di chuyển mà không cần thay thế hoàn toàn chiếc xe lăn hiện có?

Huyền Trân - sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, đồng sáng lập dự án, chia sẻ về ý nghĩa của giải pháp mà nhóm hướng tới: "Khi mà người khuyết tật phải đi mưu sinh ở ngoài đường với một cái xe lăn tay thì nó sẽ rất là khó khăn, mất thời gian rất nhiều và thu nhập của họ sẽ không được cao... Giải pháp này góp phần giúp họ có thể di chuyển nhanh hơn, đi tới nhiều nơi xa hơn để có thể bán được nhiều hơn và kiếm được tăng thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống. Tụi em đề xuất mức giá là 5 triệu. Họ chỉ cần lắp vô thôi, không phải tốn một chi phí quá lớn để mua một xe lăn điện hoàn toàn mới, đồng thời tận dụng được xe lăn cũ, hạn chế rác thải y tế bảo vệ môi trường".

Quá trình "thử - sai - điều chỉnh" để tối ưu hóa sản phẩm là hành trình miệt mài nghiên cứu của các bạn. Để hiện thực hóa ý tưởng, nhóm đã nghiên cứu và phát triển "Tay lái trợ lực điện" - một thiết bị rời có thể lắp ráp trực tiếp vào khung xe lăn tay sẵn có thông qua các khớp nối, hoàn toàn không làm thay đổi kết cấu nguyên bản của xe. Thiết kế này cho phép người dùng điều khiển dễ dàng như một chiếc xe đạp điện.

Tuy nhiên, quá trình đưa sản phẩm ra thực tế không hề trải đầy hoa hồng. Những phiên bản đầu tiên gặp nhiều hạn chế về mặt kỹ thuật: thiết kế cồng kềnh, công suất động cơ chưa tối ưu, thời lượng pin ngắn và khả năng tương thích thấp. Đối mặt với những khó khăn này, nhóm đã trực tiếp đưa sản phẩm cho các cô chú khuyết tật dùng thử trên đường phố và liên tục tiếp nhận phản hồi. Chính quy trình "thử – sai – điều chỉnh" miệt mài này đã giúp thiết bị dần lột xác: gọn nhẹ hơn, hệ thống pin được nâng cấp, máy vận hành ổn định trên nhiều địa hình và có thể tháo lắp linh hoạt trên nhiều dòng xe lăn khác nhau. Kết quả mang lại vô cùng thiết thực khi sản phẩm giúp người dùng giảm đáng kể lực tay, ít mệt mỏi hơn khi di chuyển chặng dài, hỗ trợ vượt dốc hay đường gồ ghề dễ dàng hơn. Đồng thời, nhờ liên tục tối ưu hóa quy trình chế tạo, chi phí sản phẩm được kéo giảm đáng kể, mở rộng cơ hội tiếp cận cho người nghèo.

Với mức chi phí dự kiến khoảng 5 triệu đồng, nhóm không chỉ muốn dừng lại ở việc bán một sản phẩm vật lý, mà xa hơn là xây dựng một Mô hình Doanh nghiệp tạo tác động xã hội. Bùi Trí Dũng, thành viên từ Trường Đại học Quốc tế, bộc bạch về định hướng đầy nhân văn: "Tụi em định hướng dự án phát triển theo hướng là kinh doanh tạo tác động xã hội. Tụi em sẽ trích khoảng 4% lợi nhuận trong mỗi sản phẩm bán được để dùng tặng sản phẩm miễn phí cho các cô chú không có đủ điều kiện. Ngoài ra tụi em cũng đang liên hệ một số quỹ tài trợ để sản xuất và tổ chức trao tặng những bộ sản phẩm này cho các cô chú ở các vùng quê xa hẻo lánh" – Trí Dũng nói.

Hành trình nỗ lực không ngừng nghỉ đó đã hái được quả ngọt khi dự án E-Motion xuất sắc giành Giải Nhì tại Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” Lần thứ VIII – minh chứng cho sự công nhận của giới chuyên môn về hàm lượng tri thức và tính khả thi thương mại.

Không dừng lại ở những thành tựu hiện tại, nhóm vạch ra lộ trình đến năm 2030 sẽ thiết lập một mạng lưới hỗ trợ toàn diện, kết nối với các bệnh viện và trung tâm phục hồi chức năng. Từ một quan sát nhỏ bé bằng sự thấu cảm, E-Motion đang trên đà chuyển mình từ một nghiên cứu sinh viên thành một "doanh nghiệp khoa học công nghệ", nơi sự sáng tạo không ngừng mang lại giá trị bền vững cho cộng đồng.

 Hành trình của một ý tưởng từ giảng đường có thể hoàn thiện công nghệ, gọi vốn và bước ra thị trường, các bạn sinh viên không thể bước đi một mình. Minh chứng từ dự án E-Motion cho thấy, các bạn đã nhận được sự cố vấn rất lớn từ các thầy cô, Trung tâm Đổi mới sáng tạo của trường, cũng như các mạng lưới hỗ trợ khởi nghiệp. Bùi Trí Dũng bày tỏ, từ lúc nhen nhóm hình thành dự án khởi nghiệp này cho đến suốt quá trình nghiên cứu, thiết kế, tinh chỉnh sản phẩm, nhóm đã nhận rất nhiều hỗ trợ, hướng dẫn từ những người đi trước: “Dự án đã nhận được sự đồng hành, cố vấn từ các thầy cô trong khoa, Trung tâm Đổi mới sáng tạo của trường ĐH Quốc tế, Trung tâm Hỗ trợ Thanh niên Khởi nghiệp và mạng lưới Hub Network để kết nối chuyên gia, hoạch định chiến lược và cải tiến sản phẩm…..”

Đây cũng là kết quả của một quá trình đầu tư bài bản từ các trường đại học vào hệ sinh thái khởi nghiệp. Hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp của một cơ sở giáo dục rất đa dạng từ cung cấp các chương trình đào tạo kiến thức, kỹ năng về khởi nghiệp đổi mới sáng tạo cho người học, tổ chức các hoạt động thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp cho người học đến tích cực triển khai chương trình tư vấn và kết nối cho các nhóm khởi nghiệp trong và ngoài trường. Theo Thạc sĩ Huỳnh Hồng Mai, Phó Giám đốc Trung tâm sáng tạo và ươm tạo khởi nghiệp trường Đại học Nguyễn Tất Thành, việc dạy người học hình thành văn hoá, tinh thần khởi nghiệp luôn được nhà trường chú trọng: "Trường luôn luôn thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp ở trong người học để sinh viên khi ra trường không phải bắt buộc các em khởi nghiệp thành doanh nghiệp ngay, nhưng các em phải luôn luôn làm việc trên tinh thần của người doanh nhân. Ngay từ khi còn trên ghế nhà trường, các em phải được rèn luyện tinh thần là luôn luôn lắng nghe luôn luôn học tập tìm tòi và ứng dụng những điều đã được học vào trong cái cuộc sống của mình” 

Trong khi đó, Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Công nghệ - Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TPHCM được thành lập trên cơ sở dự án thử nghiệm hợp tác giữa Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM và Trường Đại học Bách khoa vào năm 2010. Được biết đến là một trong số ít cơ sở ươm tạo doanh nghiệp đầu tiên trong trường đại học tại Việt Nam, đến nay, Trung tâm đã trở thành một địa chỉ đáng tin cậy, và là nơi hỗ trợ, cố vấn và kết nối nguồn lực cho các dự án, ý tưởng của giảng viên, sinh viên, và startups trong cộng đồng, đồng thời làm cầu nối đưa sản phẩm khoa học tiếp cận với thị trường. PGS.TS Phạm Đình Anh Khôi, Giám đốc Trung tâm ươm tạo doanh nghiệp công nghệ, trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TPHCM chia sẻ: "Các trường đại học ở thời điểm hiện nay đều tập trung vào việc đẩy mạnh đào tạo, tổ chức các hoạt động mang tính truyền cảm hứng, các cuộc thi để phát triển tư duy khởi nghiệp. Khi mọi người đến với chúng tôi thì đã sẵn sàng về mặt tư duy, quy trình và nhận thức, lúc đó câu chuyện hỗ trợ mang tính bài bản sẽ mở rộng ra và tỷ lệ thành công sẽ cao hơn rất nhiều"

Cụ thể, hơn 15 năm qua, Trung tâm này đã ươm tạo tổng cộng 88 dự án, trong đó có 39% dự án từ giảng viên, sinh viên, 61% dự án từ cộng đồng start-up, thực hiện 89 dịch vụ tư vấn pháp lý/tài chính/sở hữu trí tuệ, tổ chức 339 hoạt động tư vấn cho các dự án cùng hơn 120 sự kiện như hội thảo, tọa đàm, sân chơi khởi nghiệp đổi mới sáng tạo mà tiêu biểu nhất là cuộc thi Bach Khoa Innovation với sự phối hợp với các đơn vị của Trường Đại học Bách khoa.

Từ những câu chuyện cụ thể như E-Motion, từ những bệ phóng hỗ trợ người học khởi nghiệp của các trường đại học, có thể thấy sức mạnh của một hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp đồng bộ. Nhằm tiếp sức cho hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh mới đây đã chính thức ban hành Kế hoạch triển khai Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp” giai đoạn 2026 – 2035 trên địa bàn Thành phố.

Mục tiêu lớn nhất của kế hoạch là từng bước hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp đồng bộ, hiện đại, kết nối hiệu quả giữa nhà trường, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Đáng chú ý, Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% cơ sở đào tạo cung cấp dịch vụ hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp. Hằng năm, sẽ có ít nhất 40 dự án khởi nghiệp của người học được đầu tư hoặc kết nối nguồn vốn.

Đặc biệt, Kế hoạch nhấn mạnh việc ưu tiên các lĩnh vực như công nghệ cao, y tế số, công nghệ môi trường và chuyển đổi xanh - những bệ phóng hoàn hảo cho các dự án mang tính ứng dụng xã hội như E-Motion. Thành phố cũng sẽ xây dựng cơ chế để doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu, đồng thời hỗ trợ tư vấn pháp lý, bảo hộ tài sản trí tuệ và thương mại hóa sản phẩm cho sinh viên. 

          Thưa quý vị, tinh thần khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang thực sự bắt rễ sâu vào môi trường học đường bằng những chính sách và mục tiêu cụ thể. Thành phố hướng đến mục tiêu hình hình thành và phát triển văn hóa khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục; từng bước hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng đồng bộ, hiện đại, liên thông, kết nối hiệu quả giữa nhà trường với doanh nghiệp, nhà đầu tư, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và thị trường; góp phần xây dựng Thành phố trở thành trung tâm giáo dục, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và khởi nghiệp của cả nước và khu vực./.

 Thuỳ Linh/Đài Phát thanh và Truyền hình TPHCM 

Phát sóng ngày 18/05/2026

Link trên VOH Online: 

https://voh.com.vn/radio/sang-tao-de-phat-trien-am-610/bien-xe-lan-tay-thanh-xe-lan-dien-%E2%80%93-thay-doi-nho-huong-den-nguoi-yeu-the-14260516000111474.html