“Xóa mù AI”, chìa khóa cho tái phân bổ nhân lực

Trí tuệ nhân tạo không làm mất việc làm theo nghĩa truyền thống, nhưng đang buộc các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp phải tổ chức lại công việc và tái phân bổ nhân lực.

Các đại biểu tham dự tại hội thảo

Tại hội thảo “Tác động của trí tuệ nhân tạo đến vị trí việc làm trong các cơ quan và doanh nghiệp” do Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM phối hợp cùng Hội Tin học TP.HCM tổ chức ngày 24/12/2025, nhiều chuyên gia cho rằng AI đã vượt xa khuôn khổ công nghệ, trở thành yếu tố quyết định cách tổ chức nhân lực, thay vì chỉ là công cụ hỗ trợ.

AI là chất xúc tác định hình lại công việc

Với quy mô dân số hơn 14 triệu người sau sáp nhập, khối lượng công việc hành chính tại TP.HCM đặt ra áp lực rất lớn đối với bộ máy quản lý. Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo được xem là điều kiện cần để duy trì khả năng vận hành thông suốt, thông qua việc giảm tải các tác vụ hành chính và hỗ trợ xử lý, phân tích dữ liệu ở quy mô lớn.

Ông Nguyễn Trọng Ngân, Trưởng phòng Kinh tế số – Xã hội số (Sở KH&CN TP.HCM) chia sẻ tại hội thảo

Theo ông Nguyễn Trọng Ngân, Trưởng phòng Kinh tế số – Xã hội số (Sở KH&CN TP.HCM), AI và dữ liệu được xác định là nguồn lực chiến lược cần quản lý theo mức độ rủi ro, bảo đảm an toàn, minh bạch và lấy con người làm trung tâm. Cách tiếp cận này cho thấy AI không phải là công cụ thay thế nhân lực, mà là yếu tố buộc các cơ quan phải tổ chức lại công việc và tái phân bổ nguồn nhân lực theo năng lực thực chất.

Liên quan đến công tác nhân lực, ông Ngân cho biết quá trình rà soát đã xác định 51 trường hợp trình độ trung cấp hoặc cao đẳng thuộc nhóm cần đào tạo lại hoặc tinh giản. Đây là nhóm được ưu tiên tham gia chương trình “xóa mù AI”, nhằm trang bị nhận thức và kỹ năng ứng dụng AI ở mức phù hợp, từ đó tái phân bổ sang các vị trí công việc đòi hỏi kỹ năng mềm, xử lý tình huống và công tác xã hội, thay vì tiếp tục đảm nhiệm các nhiệm vụ hành chính thuần túy.

Giáo dục và tái phân bổ thời gian, nguồn lực

Ở lĩnh vực giáo dục, góc nhìn của ông Wilson Liêu, Chủ tịch Liên minh Phát triển năng lực AI Việt Nam (AICA), phản ánh xu hướng tương tự. Ông Liêu cho rằng AI không làm thay vai trò người thầy, mà thay đổi cách tổ chức công việc trong nhà trường. AI hỗ trợ tổng hợp báo cáo, quản lý dữ liệu học sinh, điểm danh, xếp thời khóa biểu hay hỗ trợ đánh giá học tập về những tác vụ có thể tự động hóa để giáo viên có thêm thời gian tập trung vào giáo dục nhân cách, truyền cảm hứng và tương tác với học sinh.

76% nhu cầu tuyển dụng yêu cầu kỹ năng AI, buộc doanh nghiệp tái cấu trúc nhân sự

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Phí Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Tin học TP.HCM, cho rằng trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực thúc đẩy quá trình tái cấu trúc tổ chức và nhân sự theo chiều sâu. AI không chỉ tự động hóa công việc, mà buộc doanh nghiệp phải tổ chức lại lực lượng lao động theo hướng lấy kỹ năng làm trung tâm, thay cho mô hình quản trị cứng theo chức danh. AI không làm mất việc làm hàng loạt, nhưng đang thu hẹp nhanh các vị trí thuần tác vụ, đồng thời gia tăng giá trị của những vai trò biết sử dụng AI hiệu quả trong vận hành và ra quyết định.

Xu hướng này được phản ánh rõ qua các số liệu thị trường lao động, khi 76% nhu cầu tuyển dụng hiện nay yêu cầu kỹ năng liên quan đến AI, trong khi tỷ lệ nhân lực có kỹ năng số tại Việt Nam mới khoảng 15%. Khoảng cách lớn giữa cung và cầu đang tạo áp lực tái cấu trúc nhân sự đối với nhiều ngành, đặc biệt là lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nơi AI được ứng dụng sớm và ở mức độ sâu.

Theo chuyên gia Lù Duy Nguyên (Công ty Cổ phần BCP), AI đang được ứng dụng rộng trong các hoạt động cốt lõi của ngành ngân hàng như chấm điểm tín dụng, quản trị rủi ro, phát hiện gian lận và chăm sóc khách hàng. Việc tự động hóa các tác vụ xử lý dữ liệu lớn đang làm thay đổi yêu cầu đối với vị trí việc làm, buộc doanh nghiệp phải nâng cấp kỹ năng và tái cấu trúc nhân sự.

Ông Nguyên cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ, mà ở năng lực thích ứng của đội ngũ nhân sự, khi giá trị lao động dịch chuyển sang các vai trò phân tích, ra quyết định, kiểm soát rủi ro và tương tác với khách hàng.

Từ thực tế ứng dụng công nghệ trong nhiều lĩnh vực, có thể thấy AI không làm mất việc theo cách thủ công truyền thống, nhưng buộc các tổ chức phải tái cấu trúc công việc và nhân lực. Việc chuẩn bị nguồn nhân lực theo hướng “xóa mù AI” đặt trọng tâm vào kỹ năng sử dụng công nghệ và giá trị công việc mà được xem là yếu tố quyết định khả năng thích ứng và hiệu quả vận hành của các tổ chức trong kỷ nguyên số.

Phó Giám đốc Sở KH&CN TP.HCM Nguyễn Hoàng Bảo Trân phát biểu tại hội thảo

Chia sẻ thêm tại hội thảo, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP.HCM Nguyễn Hoàng Bảo Trân cho rằng, trí tuệ nhân tạo đã trở thành công nghệ nền tảng, tác động trực tiếp đến phương thức quản lý, điều hành và tổ chức lao động trong cả khu vực công lẫn khu vực doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, vai trò của cơ quan quản lý nhà nước không chỉ là thúc đẩy ứng dụng công nghệ, mà còn định hướng chính sách, hỗ trợ quá trình chuyển đổi và phát triển nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu mới.

Nguyễn Tuyết